Jednym słowem, lata 90-te były jeszcze czasem, zanim weszła cała elektronika, nowoczesne technologie oraz wynalazki, które opanowały świat. Dzieci nie potrafią dziś często żyć bez gier, popularnych komunikatorów, social mediów, Tik Toków, Instagrama, a wirtualny świat pochłania ich codzienne życie coraz bardziej.

Gry i zabawy popularne w latach 90-tych

Gra w klasy oraz w gumę

Jeśli chodzi o to, jak dzisiejsi 30-latkowie spędzali czas w swoim dzieciństwie – czyli w latach 90-tych, na pewno dominowały wtedy zabawy na świeżym powietrzu. Na osiedlach królowała gra w klasy. Jest to zabawa, która polega na tym, że maluje się kredą po najlepiej betonowej powierzchni pola z cyferkami, po których następnie się skacze w odpowiedni sposób. Kolejną bardzo kultową zabawą jest gra w gumę. Angażuje ona kilka osób. Należy przeskoczyć specjalny sznurek, w odpowiedni sposób, pokonując coraz wyższy i trudniejszy poziom co każdą, kolejną rundę.

Planszówki i inne

Jeśli chodzi o gry, bardzo modne były planszówki, na przykład Eurobiznes lub Monopoly. Polega on jednym słowem na fikcyjnym handlowaniu nieruchomościami. Dużą popularnością cieszyły się klasyczne gry planszowe, takie jak Chińczyk, Młynek czy Warcaby, które były łatwo dostępne i znane w wielu domach.

Osoby, których dzieciństwo przypadało na lata 90. z pewnością pamiętają też gry, w które można było grać na kartce papieru, bez potrzeby posiadania planszy czy pionków. Jedną z najczęściej wybieranych było Państwa–miasta – gra rozwijająca refleks i wiedzę, polegająca na wpisywaniu haseł zaczynających się na określoną literę w wybranych kategoriach, takich jak państwo, miasto czy zawód. Równie znane było kółko i krzyżyk, bardzo proste, ale wciągające starcie dwóch graczy, którzy próbowali ustawić trzy swoje symbole w jednej linii.

Kolejnym klasykiem była gra w statki, gdzie na kratkowanej kartce rysowało się swoje okręty i próbowało zatopić flotę przeciwnika, zgadując współrzędne. Takie papierowe zabawy były tanie, dostępne wszędzie i potrafiły dostarczyć mnóstwo radości – zwłaszcza w szkole, na przerwach lub podczas długich lekcji.

Twister to kolejna gra, która zdobyła popularność w Polsce w latach 90. Polega na układaniu rąk i nóg na wskazanych przez losowanie polach maty, co szybko prowadzi do zabawnych i często niewygodnych pozycji. Gra wymagała zręczności, równowagi i sporo śmiechu, szczególnie gdy gracze zaczynali się plątać. Twister był często wybierany na imprezach, w czasie ferii czy domowych spotkań z przyjaciółmi.

Zabawy na trzepaku oraz na podwórku

Jeśli urodziłeś się w latach 90-tych, na pewno znasz zabawy na trzepaku, na podwórku. Modne było także już wtedy kręcenie kulą hula hop, czy odbijanie się i podskakiwanie, siedząc na gumowej piłce, która posiadała uchwyty – tzw. „uszy”. Absolutnie każdy grał w kamień, nożyce i papier, która polega na tym, że na znak – pokazuje się ręką, a w zasadzie to palcami, któryś z tych trzech znaków. Tutaj, między innymi papier może przegrać z nożyczkami, a kamień może wygrać z nożyczkami.

Tradycyjną grą, w którą każdy dzieciak bawił się do upadłego, w latach 90-tych razem ze swoimi rówieśnikami była zabawa w „chowanego”, która polega na tym, że jedna osoba szuka, a reszta się chowa. Jeśli chodzi o gry z wykorzystaniem piłki – bardzo popularna była gra w kolory, albo w „głupiego Jasia”. Ta pierwsza polega na tym, że rzuca się do któregoś z uczestników piłkę, wymawiając po drodze jakiś dowolny kolor. Jeśli osoba, złapie kolor czarny – przegrywa. A druga zabawa jest dla trzech osób. Polega ona na tym, że jedna osoba stoi między nimi. Dwie, rzucają do siebie piłkę, a ta, która znajduje się na środku – musi ją złapać.

Z gier, które wymagały także myślenia, sprytu, czy koncentracji – były podchody. Chodziło w nich o to, że należało przecierać pozostawione ślady w poszukiwaniu ukrytego skarbu. Popularnością cieszyły się też ciuciubabka – zabawa, w której jednej osobie zawiązywano oczy, a jej zadaniem było złapanie pozostałych uczestników, kierując się tylko słuchem i dotykiem. Złapana osoba stawała się nową ciuciubabką, a reszta znowu uciekała, chowając się i robiąc hałas, by zmylić „ślepą” osobę.


To oczywiście nie wszystkie zabawy, na których pokolenie dzisiejszych 30-latków spędzało swoje dzieciństwo i przy których się wychowywało. Jest ich cała masa. Te, są chyba najbardziej kultowe i sprawiają, że bardzo miło wraca się wspomnieniami do tamtych lat.

Artykuł Kultowe gry i zabawy, w które mogłeś grać w dzieciństwie, w latach 90-tych! pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

Wawel – serce polskiej historii

Wawel to zabytkowa warownia położona na wzgórzu w centrum Krakowa. Znajdują się tu takie perełki jak gotycka Katedra Wawelska oraz Pałac Królewski. To miejsce koronacji i pochówków polskich królów, m.in. Jana III Sobieskiego, Tadeusza Kościuszki czy Władysława Sikorskiego.

Wawel od wieków stanowił centrum władzy i duchowości, co czyni go symbolem polskiej państwowości. Spacer po jego dziedzińcach pozwala przenieść się w czasie i poczuć atmosferę średniowiecznej Polski. Wawel kryje liczne tajemnice i legendy, m.in. słynnego Smoka Wawelskiego, którego figura zieje ogniem, przyciągając turystów.

Warto również zwrócić uwagę na liczne ekspozycje muzealne, w tym kolekcję zbroi i arrasów królewskich. Kompleks ten jest również miejscem licznych wydarzeń kulturalnych i państwowych. Każda wizyta na Wawelu to nie tylko lekcja historii, ale i niezapomniane przeżycie estetyczne.

Zamek Królewski na Wawelu // fot. chromastock

Katedra na Wawelu – gotycki symbol Polski

Katedra Wawelska to miejsce o ogromnym znaczeniu historycznym i religijnym. Wnętrze zdobią gotycki ołtarz, nagrobki królewskie, kaplica św. Leonarda oraz liczne freski i malowidła. To tutaj odbywały się koronacje monarchów i inne ważne wydarzenia państwowe.

Katedra jest miejscem spoczynku wielu wybitnych Polaków, w tym królów, bohaterów narodowych i świętych. Jej monumentalna bryła widoczna jest z wielu punktów miasta, a wnętrza zachwycają precyzyjnym wykonaniem i artystycznym bogactwem. Warto zwiedzać ją z przewodnikiem, by poznać liczne historie i symbolikę, która kryje się w jej murach.

Wnętrze świątyni zachowało wiele cennych dzieł sztuki, a każda kaplica ma swoją unikalną historię i znaczenie. To także miejsce ważnych uroczystości religijnych i państwowych, które odbywają się do dziś. Zwiedzanie katedry to niezwykła podróż przez wieki polskiej historii i kultury.

Rynek Główny – serce Krakowa

Rynek Główny w Krakowie to największy średniowieczny plac w Europie, otoczony kamienicami, kościołami i restauracjami. Znajdują się tu m.in. Sukiennice, Wieża Ratuszowa oraz Kościół Mariacki, z którego wieży codziennie grany jest hejnał.

Rynek tętni życiem przez cały rok, oferując zarówno wydarzenia kulturalne, jak i liczne jarmarki oraz festiwale. Spacerując po Rynku, można poczuć atmosferę dawnego Krakowa, podziwiając piękno architektury i słuchając muzyki ulicznych artystów. To idealne miejsce na odpoczynek przy kawie lub tradycyjnym obiedzie w jednej z licznych restauracji.

Pod Rynkiem znajdują się też podziemia, gdzie mieści się muzeum archeologiczne, które odkrywa fascynujące historie miasta sprzed wieków. Wieża Ratuszowa pozwala natomiast na podziwianie panoramy Krakowa z góry. To miejsce, które stanowi doskonałą bazę do poznawania innych atrakcji Starego Miasta.

Kraków – kościół Mariacki // fot. pixabay.com

Sukiennice – średniowieczne centrum handlowe

Sukiennice to charakterystyczny budynek na Rynku Głównym, powstały w XIV wieku. Dawniej pełnił funkcję targowiska, dziś mieści oddział Muzeum Narodowego oraz wiele stoisk z pamiątkami, biżuterią i sztuką ludową.

Sukiennice stanowią wyjątkowe połączenie historii, sztuki i handlu – w ich wnętrzach można zobaczyć prace lokalnych artystów i rękodzielników. Budynek ten jest symbolem handlowej potęgi Krakowa w średniowieczu, kiedy to odbywały się tu ważne transakcje międzynarodowe. Spacerując po piętrze Sukiennic, warto zwrócić uwagę na liczne obrazy i rzeźby prezentowane przez muzeum.

Wokół Sukiennic rozciągają się także liczne kawiarnie i restauracje, które zapraszają do spróbowania lokalnych specjałów. Atmosfera tego miejsca łączy w sobie historyczną elegancję i współczesny gwar miasta. To punkt, który każdy turysta odwiedzający Kraków powinien zobaczyć i poczuć jego niepowtarzalny klimat.

Sukiennice // fot. Pixabay

Kazimierz – dzielnica z duszą

Kazimierz to zabytkowa dzielnica pełna żydowskiego dziedzictwa, synagog, kirkutów i muzeów. To miejsce artystyczne, klimatyczne i kulinarne – znane z Festiwalu Kultury Żydowskiej oraz słynnych zapiekanek z Okrąglaka.

Dzielnica jest pełna klimatycznych uliczek, które zachowały swój historyczny charakter i oferują wiele kawiarni, galerii sztuki oraz antykwariatów. Kazimierz to także centrum życia nocnego i kulturalnego, gdzie odbywają się koncerty, spektakle teatralne i inne wydarzenia. Spacerując po Kazimierzu, można poczuć atmosferę spotkania tradycji z nowoczesnością.

Warto odwiedzić także miejsca pamięci i muzea upamiętniające żydowską historię Krakowa, które stanowią ważny element tożsamości miasta. Kazimierz zachwyca różnorodnością kulinariów – od tradycyjnych potraw żydowskich po nowoczesne restauracje fusion. To dzielnica, która nieustannie inspiruje i zachwyca swoim niepowtarzalnym charakterem.

Planty – zielone płuca miasta

Planty to zielony pierścień otaczający Stare Miasto. Ten park, powstały na miejscu dawnych murów obronnych, oferuje 4 km ścieżek spacerowych, ławki, rzeźby i fontanny. Idealne miejsce na odpoczynek i relaks w centrum Krakowa.

Planty są miejscem spotkań mieszkańców i turystów, którzy korzystają z przestrzeni na spacery, bieganie czy pikniki. Wzdłuż alejek znajdują się liczne pomniki i tablice pamiątkowe upamiętniające ważne postaci i wydarzenia z historii Krakowa. Park ten jest również idealnym tłem do fotografii i miejscem do cichej refleksji w sercu miasta.

W sezonie letnim odbywają się tu koncerty plenerowe i różnego rodzaju imprezy kulturalne, które przyciągają zarówno lokalnych mieszkańców, jak i turystów. Z Plant można łatwo przejść do wielu atrakcji Starego Miasta, co czyni je ważnym elementem miejskiego życia. To przestrzeń, gdzie historia spotyka się z codziennością.

Barbakan // fot. pixabay

Muzeum Narodowe – skarbnica polskiej sztuki

Muzeum Narodowe w Krakowie to jedno z największych i najstarszych muzeów w Polsce. W jego zbiorach znajdują się dzieła takich artystów jak Jan Matejko, Stanisław Wyspiański czy Józef Mehoffer. To tutaj można zobaczyć słynną Damę z gronostajem Leonarda da Vinci.

Muzeum jest podzielone na kilka oddziałów, każdy z nich specjalizuje się w innym okresie lub rodzaju sztuki – od sztuki średniowiecznej, przez malarstwo nowoczesne, aż po sztukę współczesną. Organizowane są tu też liczne wystawy czasowe, warsztaty i wydarzenia edukacyjne, które pozwalają lepiej poznać polską kulturę i historię sztuki.

Wizyta w Muzeum Narodowym to prawdziwa podróż przez dzieje sztuki, pełna inspiracji i refleksji. To miejsce, które warto odwiedzić zarówno dla miłośników malarstwa, jak i tych, którzy chcą lepiej zrozumieć bogactwo polskiej kultury. Muzeum jest także aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego Krakowa, organizując koncerty i spotkania artystyczne.

Kopiec Kościuszki – widok na całe miasto

Kopiec Kościuszki to jeden z trzech kopców w Krakowie, poświęcony bohaterowi narodowemu – Tadeuszowi Kościuszce. Z jego szczytu rozpościera się panoramiczny widok na miasto, Wawel, Tatry i okoliczne tereny.

Kopiec jest miejscem symbolicznym, upamiętniającym walkę o niepodległość Polski i wolność. Spacer do kopca prowadzi przez malownicze tereny, a na szczycie znajduje się pomnik oraz tablice pamiątkowe. To doskonałe miejsce na wycieczkę zarówno dla rodzin, jak i osób szukających kontaktu z naturą i historią.

W okolicy kopca znajduje się również muzeum poświęcone Kościuszce oraz ścieżki edukacyjne opisujące ważne wydarzenia historyczne. To miejsce, gdzie historia spotyka się z pięknem przyrody i spektakularnymi widokami, dając chwilę wytchnienia od miejskiego zgiełku.

Zakrzówek – oaza spokoju i natury

Zakrzówek to dawne kamieniołomy, które zostały zalane wodą, tworząc przepiękne jezioro otoczone skalnymi ścianami. To miejsce idealne do pływania, nurkowania i relaksu na łonie natury. Latem przyciąga miłośników sportów wodnych i turystów szukających ciszy z dala od miejskiego zgiełku.

Otoczenie Zakrzówka to także liczne ścieżki spacerowe i punkty widokowe, które pozwalają cieszyć się pięknem przyrody. To doskonałe miejsce na rodzinne wycieczki, pikniki oraz aktywne spędzanie czasu na świeżym powietrzu. W ostatnich latach teren został uporządkowany i wyposażony w infrastrukturę turystyczną, co znacznie zwiększa komfort odwiedzających.

Zakrzówek jest także popularny wśród fotografów i miłośników przyrody, którzy chcą uchwycić malownicze krajobrazy i unikalną roślinność tego miejsca. To prawdziwa perła przyrodnicza Krakowa, która zyskuje coraz większą popularność wśród mieszkańców i turystów.

Zakrzówek

Nowa Huta – industrialne dziedzictwo i socrealizm

Nowa Huta to dzielnica Krakowa, która powstała w latach 50. XX wieku jako modelowe osiedle socjalistyczne. Znajdują się tu unikalne przykłady architektury socrealistycznej, takie jak Plac Centralny, Arka Pana czy Kino Światowid.

Nowa Huta jest dziś miejscem fascynującym zarówno pod względem historycznym, jak i kulturalnym. Warto wybrać się na spacer z przewodnikiem, by poznać opowieści o powstawaniu dzielnicy, życiu mieszkańców i przemianach społeczno-politycznych, które tutaj miały miejsce. Dzielnica ta jest również ważnym ośrodkiem życia artystycznego z licznymi galeriami i wydarzeniami kulturalnymi.

Zwiedzanie Nowej Huty to szansa, by zobaczyć inny wymiar Krakowa – bardziej nowoczesny, industrialny, ale równie bogaty w historię i emocje. To miejsce, które pokazuje, jak zmieniało się polskie społeczeństwo i miasto w XX wieku.

Kraków to nie tylko dawna stolica Polski, pełna urokliwych kamienic, uniwersytetów i dzieł sztuki. Każdy znajdzie tutaj coś dla siebie. Można odwiedzać muzea, wypoczywać w parkach czy kąpieliskach, odwiedzać galerie handlowe i korzystać z bogatej oferty gastronomicznej. Kraków od dawna przyciąga turystów nie tylko z Polski ale z całego świata. Miasto to powoli staje się centrum życia kulturalnego tej części Europy. Każdy powinien chociaż raz tutaj przyjechać. A jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź ciekawostki o Krakowie.

Artykuł 10 miejsc, które warto odwiedzić w Krakowie pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

fot. pixabay

Jamajka to trzecia co do wielkości wyspa na Karaibach

Chociaż Jamajka jest prawdopodobnie jednym z najsłynniejszych miejsc na Karaibach, jest dopiero trzecią co do wielkości wyspą w regionie. Trzy największe wyspy karaibskie to Kuba, Haiti oraz właśnie Jamajka z powierzchnią 10 991 km² zamieszkiwaną przez niespełna 3 miliony ludzi.

Kingston – stolica i największe miasto Jamajki

Kingston jest prężnie rozwijającą się metropolią na Karaibach i stolicą kraju. Aż jedna trzecia wszystkich Jamajczyków żyje właśnie tutaj.

Co ciekawe Kingston nie od zawsze było stolicą kraju. Pierwsze było założone w 1534 roku Spanish Town, a następnie założony przez Brytyjczyków około 1655 roku Port Royal. W 1692 roku, po tym jak ówczesna stolica została zniszczona przez trzęsienie ziemi, pobliskie Kingston (wówczas wyłącznie rolnicze miasto), stało się schronieniem dla ocalałych i zostało wyznaczone na stolicę wyspy jeszcze w tym samym roku.

Jamajka uzyskała niepodległość dopiero 1962 roku

Po ponad 3 wiekach rządów brytyjskich Jamajka w końcu uzyskała niepodległość w 1962 roku. Dzień Niepodległości obchodzony jest 6 sierpnia podczas wielkich imprez ulicznych (jak można sobie wyobrazić na Jamajce). Wyspa pozostaje jednak częścią Wspólnoty Narodów, co oznacza że nadal uznają królową lub króla Wielkiej Brytanii za głowę państwa.

Jamajka jest domem jednego z największych motyli na świecie

Zagrożony wyginięciem Papilio homerus ma maksymalną rozpiętość skrzydeł dochodzącą do 15 cm i jest jednym z 12 największych motyli na świecie. Endemiczny dla Jamajki, gdy jest w stadium rozwoju gąsienicy, wydziela nieprzyjemny zapach, aby odstraszyć drapieżniki. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o motylach, koniecznie sprawdź ciekawostki o motylach.

Papilio homerus // fot. wikipedia

Aż 250 gatunków ptaków!

Spośród tych 250 gatunków, 26 jest endemicznych dla wyspy. W tym maleńki koliberek miodowy. Mając zaledwie 6 cm wysokości, jest drugim najmniejszym ptakiem na świecie.

Jamajka Blue Mountain jest jedną z najdroższych kaw na świecie

Pochodząca z Jamajki kawa Blue Mountain jest jedną z najdroższych kaw na świecie. Jednym z głównych czynników wpływających na wyjątkową jakość oraz cenę tej kawy są trudne warunki uprawy. Góry Błękitne znajdują się w zachodniej części Jamajki. Powietrze jest tu chłodne, gleba bogata, a opady obfite. Mglisty klimat chroni uprawy przed słońcem, co wpływa na bardziej stopniowy proces dojrzewania. Uważa się, że ten wydłużony okres uprawy przyczynia się do niezwykłej słodyczy kawy i zrównoważonej kwasowości. Tylko kawa uprawiana w wyznaczonym regionie Gór Błękitnych, powyżej wysokości 2,000 metrów, może nosić prestiżową etykietę „Blue Mountain”. Co ciekawe około 80% tego rodzaju kawy jest eksportowane do Japonii, gdzie jest ona szczególnie ceniona.

Flaga Jamajki

Flaga Jamajki składa się ze złotego krzyża św. Andrzeja, który dzieli flagę na cztery sekcje: dwie zielone (góra i dół) i dwie czarne. Czerń symbolizuje siłę i kreatywność ludzi, złoto, to naturalne bogactwo i piękno światła słonecznego, podczas gdy zieleń symbolizuje nadzieję i rolnictwo. Z pewnością zaskoczy Cię fakt, że jest to obecnie jedyna flaga narodowa, która nie zawiera odcienia kolorów czerwonego, białego lub niebieskiego.

Kuchnia Jamajki

Kuchnia jamajska czerpie z tradycji karaibskich. Znajdziecie w niej mnóstwo przypraw oraz pikantnych smaków. Tutejsze dania bazują na rybach, owocach morza, warzywach i owocach. Narodowe dania Jamajki to JERK CHICKEN (grillowany kurczak podawany z ryżem i fasolą), czy curry z kozim mięsem (doprawiane curry, imbirem, ostrą papryką, czosnkiem i cebulą).

Jamajczycy uwielbiają Ackee – duże owoce o gruszkowatym kształcie. Są one podstawą dania serwowanego zazwyczaj na śniadanie, które przypomina jajecznicę i najczęściej jest podawane z solonym dorszem (ackee and saltfish). Równie popularny jest solony dorsz z kapustą, placuszki rybne (z solonego dorsza, cebuli, mąki, często z dodatkiem ostrej papryki), czy smażone pierożki z ciasta francuskiego z nadzieniem (drób, wołowina, wieprzowina, krewetki lub warzywa).

James Bond pochodzi z Jamajki

No może nie dosłownie, ale warto odnotować kolejną ciekawostkę związaną z Jamajką – to właśnie tu pisarz Ian Fleming napisał wszystkie części powieści o przygodach superagenta 007. Zainspirowała go tajna operacją morska o kryptonimie „GoldenEye”, w którą sam był zaangażowany (podczas wojny Fleming służył w wywiadzie wojskowym). Co ciekawe sporo scen do ekranizacji „Live and Let Die” (drugiej z kolei powieści o Bondzie) zostało nakręconych właśnie na Jamajce!

Jamajska drużyna bobslejowa

Ta ciekawostka jest tak niesamowita, że na jej podstawie nakręcono film „Reggae na lodzie” (eng. Cool Runnings) z 1993 roku. Cała historia zaczęła się nieco wcześniej, bo przed zimową Olimpiadą w Calgary (1988 rok). George Fitch, który pracował wówczas w amerykańskiej ambasadzie na Jamajce był zdania, że najlepszymi bobsleistami są sprinterzy. Nie łatwo było znaleźć chętnych, gdyż większość biegaczy reagowało śmiechem na propozycję trenowania bobslejów. Z pomocą Fitchowi przyszedł Ken Barnes, który dzięki pomocy jednego z wojskowych znalazł 3 chętnych. Następnie udało się namówić 4-go oraz rezerwowego.

Poprzez starty w odbywającym się w Austrii pucharze świata udało się zdobyć kwalifikację olimpijską. Finalnie jamajscy bobsleiści wystartowali w zawodach dwójek oraz czwórek (pomimo problemów) i stali się ulubieńcami publiczności. Zawody z ich udziałem zgromadziły 20-tysięczną widownię, podczas gdy średnia oglądalność bez ich udziału wynosiła cztery razy mniej.

fot. fox13news.com

Jamajka – pochodzenie nazwy

Pierwszym Europejczykiem, który postawił stopę na wyspie, był Krzysztof Kolumb, który 3 maja 1494 r. ogłosił ją własnością Hiszpanii i nadał jej nazwę Santiago. Pierwotna, rdzenna nazwa wyspy to Xaymaca, co w języku arawackim oznaczało „krainę drewna i wody”. Na tzw. mapie admirała z 1507 r. wyspa została oznaczona jako „Jamaiqua”, podczas gdy Peter Martyr d’Anghiera na swojej mapie datowanej na 1511 lub 1514 rok użył nazw „Jamaica” oraz „Jamica”.

Jamajka – reggae

Bob Marley, jeden z najsłynniejszych i najbardziej wpływowych muzyków w historii, urodził się na Jamajce. Charakterystyczne karaibskie rytmy i melodie muzyki reggae są obecne na każdym kroku. Korzenie muzyki reggae sięgają drugiej połowy XIX wieku i wywodzą się z jamajskiej muzyki ludowej, określanej mianem mento. Kluczowymi instrumentami w muzyce reggae są perkusja (bębny, congas, marakasy), gitara, bas i organy Hammonda.

Jamajka – rastafarianie

Ruch rastafariański narodził się na Jamajce w latach 30. XX wieku i od tamtej pory rozprzestrzenił się na cały świat. Jest uważany za religię i łączy protestanckie chrześcijaństwo, mistycyzm i elementy panafrykańskiej świadomości politycznej. Rastafarianie wierzą, że ludzie pochodzenia afrykańskiego mieszkający na całym świecie są wygnańcami, żyjącymi w Babilonie. Ostatecznym celem jest powrót do domu – Afryki. Rastafarianie wierzą ponadto, że większość udręk od niewolnictwa, po niesprawiedliwość ekonomiczną i dyskryminację rasową, to wszystko próby od Jah (boga) i że pewnego dnia wszyscy znajdą wyzwolenie i uwolnienie od wszelkich form niewoli.

Port Royal – dawna siedziba piratów

Port Royal to mała wioska rybacka, która w latach 1655–1692 była stolicą Jamajki i handlowym centrum Karaibów z populacją sięgającą 10 000 mieszkańców w okresie największej prosperity. Poza kupcami i handlarzami niewolników w mieście mieszkali słynni piraci, którzy mieli przyzwolenie od Anglików na łupienie hiszpańskich, holenderskich i francuskich statków na Karaibach. Szacuje się, że w 1689 roku blisko połowa mieszkańców miasta była zaangażowana w ten proceder.

Gigantyczne trzęsienie ziemi z 7 VI 1692 roku zniszczyło setki domów, magazynów, sklepów, tawern i cumujących w porcie statków. Ci, którzy przeżyli przenieśli się do oddalonego o 15km Kingston, a Port Royal nigdy nie odzyskało dawnej świetności, stając się jednym z najbogatszych stanowisk archeologicznych na świecie.

Jamajscy sportowcy

Aż 30 Jamajczyków przebiegło dystans 100 metrów poniżej 10 sekund! Sportowcy tacy jak Raymond Stewart, Asafa Powell, czy Usain Bolt rozsławili Jamajkę na całym świecie. Wśród kobiet 34 medale zdobyła Merlene Ottey, a pochodzący z Jamajki koszykarz Patrick Ewing znalazł się w Koszykarskiej Galerii Sław. Bokserzy, tacy jak Mike McCallum (zawodowy mistrz świata w trzech kategoriach wagowych), Trevor Berbick (mistrz świata WBC w wadze ciężkiej), czy krykieciści (Courtney Walsh, Chris Gayle) również pochodzili z tego kraju.

Zwyczaje Jamajczyków

• Jamajka ma wyjątkową tradycję związaną z narodzinami dziecka. Kiedy dziecko rodzi się na Jamajce pępowina i łożysko są zakopywane w ziemi, a w tym samym miejscu sadzone jest drzewo. Później w życiu dzieci te otrzymują odpowiedzialność za opiekę nad tymi drzewami.
• Podobnie jak w przypadku tradycji po narodzinach, Jamajczycy również mają tradycję, kiedy ktoś umiera. Usuwają wszystkie meble i odwracają materac, aby duchy zmarłego nie mogły rozpoznać domu przez co najmniej 8 dni.
• Innym ciekawym rytuałem, który mają Jamajczycy, jest „kultura czerwonego sznurka”. Kiedy mąż kobiety umiera, śpią z czerwonym sznurkiem wokół talii, aby trzymać ducha męża z daleka.

Spektakularne wodospady

Na Jamajce jest kilka wodospadów, które warto odwiedzić: Dunn’s River Falls, Ocho Rios Blue Hole, Mayfield Falls, Reach Falls, YS Falls i Konoko Falls. Wszystkie te wodospady oferują naturalne baseny, w których można się zanurzyć, aby się orzeźwić, a Dunn’s River ma nawet własną plażę! Odwiedzenie przynajmniej jednego z nich powinno być priorytetem podczas pobytu na Jamajce, ponieważ zapierające dech w piersiach wodospady to jedna z rzeczy, z których Jamajka jest najbardziej znana.

wodospad Dunn’s River Falls na Jamajce // fot. dunnsriverfallsja.com

Rafa koralowa Montego Bay

Jednym z chętniej odwiedzanych kurortów Jamajki jest Montego Bay, znajdujący się w północno-zachodniej części wyspy. Turystów przyciągają piękne plaże, przejrzysta woda, jednak główną atrakcją jest rafa koralowa, której obszar stanowi park narodowy.

Rafa koralowa Montego Bay // fot. scubacaribe.com

Fascynujące kwiaty i storczyki

Bujna roślinność i unikatowa przyroda to jeden ze znaków rozpoznawczych Jamajki. Na wyspie można znaleźć różne gatunki roślin, w tym piękne jamajskie storczyki. W sumie jest ponad 200 gatunków, a 73 występują tylko tutaj. Drzewo mahoe uznawane jest za narodowe drzewo Jamajki, zaś za swój narodowy kwiat Jamajczycy uznają gwajakowiec.

Jamajka – język i waluta

Oficjalnym językiem Jamajki jest angielski, ale mieszkańcy wyspy mówią również po jamajsku (lokalnie nazywany Patois lub Patwa). Jest to język kreolski, który powstał na bazie angielskiego. Jest barwny, opisowy i zawiera wiele zapożyczeń, głównie z angielskiego i języków afrykańskich.

Na Jamajce oficjalną walutą jest dolar jamajski (JMD), jednak w niektórych miejscach można płacić w dolarach lub euro.

Dużo kościołów

Jamajka ma najwięcej kościołów na świecie w odniesieniu do powierzchni kraju, dzięki czemu znalazła się w Księdze Rekordów Guinnessa. Większość Jamajczyków to protestanci, a do największych wyznań należą obecnie zielonoświątkowcy i adwentyści dnia siódmego. Tylko niewielka część obywateli uczęszcza do kościoła anglikańskiego (był jedynym oficjalnie uznanym kościołem na wyspie do 1870 roku) i zalewie 2% Jamajczyków należy do Kościoła katolickiego.

Z czego jeszcze słynie Jamajka?

Pierwotni mieszkańcy Jamajki uprawiali kukurydzę i bataty. Dziś Jamajka słynie z uprawy trzciny cukrowej, bananów i mango, z których żadne nie jest rodzime. Trafiły tu dzięki Anglikom i Hiszpanom. Ponadto na wyspie uprawiana jest kawa, cytrusy, kakao i papryka. Popularnym produktem eksportowym, znanym na całym świecie jest również jamajski rum


Główne źródła: (1),(2),(3)

Artykuł 22 ciekawostki o Jamajce pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

Skąd pochodzi nazwa Luksemburg?

Nazwa „Luksemburg” ma swoje korzenie w łacińskim określeniu „Lucilinburhuc”, oznaczającym „małą fortecę”. Pochodząca z 963 r. n.e. nazwa pojawiła się po raz pierwszy, gdy hrabia Sigefroi nabył w drodze wymiany z opactwem Saint-Maximin w Trèves ziemie na skalisty przylądek z małym fortem. To zapoczątkowało powstanie Luksemburga, ewoluującego od jego starożytnej nazwy, gdy miasto rozkwitło wokół nowo wybudowanej fortecy.

Jakim językiem posługują się obywatele Luksemburga?

Językami narodowymi Luksemburga są francuski, niemiecki i luksemburski. Zazwyczaj naukę tego ostatniego zaczyna się w przedszkolu, podczas gdy nauka francuskiego i niemieckiego używane są w szkołach podstawowych. Inne języki, które można usłyszeć to: portugalski i angielski. Ciekawostką jest fakt, że parlamencie używa się tylko luksemburskiego, jednak ustawy są pisane po francusku.

Luksemburg niepodległość

Pomimo niewielkiej powierzchni Luksemburg ma bardzo bogatą historię. W jednej z poprzednich ciekawostek wspomniałem już, że jego historia sięga X wieku. W XV wieku Luksemburg był własnością rodziny Habsburgów – najpierw hiszpańskiej linii tego rodu, a następnie austriackiej. W kolejnych latach znalazł się w graniach Francji, by po porażce Napoleona Bonaparte stać się częścią Królestwa Niderlandów.

Po setkach burzliwych lat niepodległość udało się zdobyć dopiero w 1839 roku na podstawie Traktatu Londyńskiego. Wielkie Księstwo Luksemburga uzyskało wówczas pełną suwerenność i unię personalną z królem Holandii. Wobec braku męskiego potomka Wilhelma III unia personalna wygasła w 1890 roku.

Luksemburg – stolica i największe miasta

Stolicą Wielkiego Księstwa Luksemburga jest miasto Luksemburg. Zamieszkiwane przez niewiele ponad 130 000 osób jest największym i najpopularniejszym miastem w kraju. Kolejne miejsca zajmują:
• Esch-sur-Alzette – 34 000 mieszkańców
• Differdange – nieco ponad 25 000 mieszkańców
• Dudelange – niewiele ponad 20 000 mieszkańców

Żadne z pozostałych miast nie zamieszkuje więcej niż 10 000 osób.

Ponad jedna trzecia kraju pokryta jest drzewami

W 2010 roku aż 40% terytorium Luksemburga porastały lasy. Od tego czasu nieco się zmieniło, jednak w 2022 roku wciąż było to imponujące 34%! Dominują lasy liściaste, a powszechnie występującym drzewem jest buk. Najbardziej zalesioną prowincją Luksemburga jest Diekirch, położona w środkowej części kraju.

Mullerthal – mała Szwajcaria

Region Mullerthal nazywany jest Małą Szwajcarią ze względu na klify, wodospady, ruiny zamków, wioski i porośnięte lasami góry, przez co przypomina Szwajcarię. „Stolicą” regionu jest Echternach, najstarsze miasto w Luksemburgu. Do jego głównych atrakcji turystycznych należą: Muzeum Opactwa, Rzymska Willa, Bazylika św. Willibroda czy centrum kulturalne Trifolion.

fot. pixabay.com

Luksemburg – powierzchnia

Luksemburg jednym 7 najmniejszym państwem w Europie. Ale nie zawsze tak było: wraz z przejęciem hrabstwa Chiny (nie mylić z Chinami) w 1364 r. dawne Księstwo Luksemburga osiągnęło największy obszar w swojej historii: 10 000 kilometrów kwadratowych. Trzy rozbiory, przeprowadzone pomiędzy 1659 a 1839 rokiem sprawiły, że powierzchnia Luksemburga zmniejszyła się z 10 700 km² do 2586 km² (to mniej więcej tyle, by pomieścić dzisiejszą Warszawę pięciokrotnie). Co ciekawe pomimo niewielkiej powierzchni oficjalna nazwa kraju to Wielkie Księstwo Luksemburga.

Prawie połowa populacji Luksemburga to imigranci

Z całej populacji Luksemburga około 43 procent to obcokrajowcy. Luksemburg może pochwalić się najwyższym odsetkiem ekspatriantów ze wszystkich krajów europejskich i jest domem dla osób z ponad 170 różnych narodowości. Obywatele Portugalii stanowią największy odsetek populacji zagranicznej – ponad 15%.

Tylko jedno lotnisko międzynarodowe

W odróżnieniu innego niewielkiego państwa – Andory, która nie posiada lotniska – Luksemburg je ma. Międzynarodowy Port lotniczy Luksemburg znajduje się około 6 km na wschód od stolicy. Rozbudowana siatka połączeń lotniczych sprawia, że jest to dość oblegane lotnisko, na którym odprawia się rocznie ponad 4 miliony pasażerów. Co ciekawe jeśli chodzi o przewóz towarów (cargo) plasuje się na 5 miejscu w Europie pod względem tonażu ładunków i na 28. miejscu na świecie.

Luksemburg wygrał Konkurs Piosenki Eurowizji pięć razy

To niesamowite, że tak mały kraj może poszczycić się tyloma zwycięstwami w Eurowizji. Luksemburg wygrywał w latach 1961, 1965, 1972, 1973 i 1983. Biorąc pod uwagę fakt, że w 1994 roku Luksemburg nie został dopuszczony do konkursu z powodu słabego wyniku zajętego w 1993 i powrócił do konkursu dopiero w 2024 to naprawdę duże osiągnięcie.

Tylko 5 medali olimpijskich

Nieco gorzej jest na arenie sportowej. Piłkarze reprezentacji Luksemburga przez lata uchodzili za „chłopców do bicia” notując wyniki 0:9 w meczach z Niemcami (1936 rok), z Anglią (1960 rok i 1982 rok), czy z Portugalią (2023 rok). Nieco lepiej radzili sobie sportowcy z Luksemburga na Igrzyskach Olimpijskich – zdobyli w sumie 2 złote i 3 srebrne medale (łącznie na zimowych i letnich imprezach), jednak ostatni z tych medali zdobyli dość dawno, bo w 1952 roku.

Narodową potrawą w Luksemburgu jest wieprzowina z bobem

Daniem narodowym – a może najbardziej tradycyjnym – jest Judd mat Gaardebounen, czyli pikantne danie z wędzonej (lub peklowanej) wieprzowiny z bobem w kremowym sosie. Kuchnia luksemburska łączy ze sobą tradycje kulinarne z kuchni niemieckiej oraz francuskiej. Nie brakuje jednak śladów kuchni austriackiej, hiszpańskiej, czy holenderskiej. Inne popularne specjały to:
• Hameschmier: sporych rozmiarów kanapka z długo dojrzewającą szynką ardeńską (szczególnie popularna na północy kraju)
• Bouneschlupp: zupa z zielonej fasolki z dodatkiem ziemniaków, skwarków oraz zasmażką
• Fritür: małe rybki pieczone we frytkownicy, które zjada się w całości
• Feierstengszalot: sałatka z mięsa rosołowego z jajkiem, cebulą i korniszonami
• Quetschentaart: tarta ze śliwkami
• Mummentaart: tarta z jabłkami
• Gromperekichelcher: placki ziemniaczane, które luksemburczycy spożywają z… musem jabłkowym
• Gebootschte Gromperen: rozgniecione gotowane ziemniaki ze skwarkami

Luksemburg jest jednym z najbezpieczniejszych krajów na świecie

Wskaźniki przestępczości w Luksemburgu są imponująco niskie. W 2019 r. kraj ten został nawet nazwany najbezpieczniejszym krajem na świecie dla ekspatów. Jednym z najbardziej wymownych faktów na temat bezpieczeństwa w Luksemburgu jest to, że policja zatrudnia około 3000 funkcjonariuszy, podczas gdy w całym Wielkim Księstwie są tylko trzy więzienia.

W Luksemburgu jest ponad 100 zamków

Spośród tak imponującej liczby 70 zamków można zwiedzić. Ponad 60 wspaniałych dworów i posiadłości pozostaje w prywatnych rękach i nie jest udostępnionych turystom. Najpopularniejsze zamki w Luksemburgu to:
• Zamek Vianden – w północno-wschodniej części kraju
• Pałac Wielkich Książąt w Luksemburgu
• XI-wieczny Zamek Beaufort znajdujący się na wschodzie kraju
• Datowany na XII wiek zamek w Clervaux
• Zamek Bourscheid – największy zamek w Luksemburgu – również w północno-wschodniej części kraju

Zamek Bourscheid // fot. pixabay.com

Darmowy transport publiczny

Od 29 lutego 2020 r. nie ma opłat za przejazd pociągiem, autobusem ani tramwajem. Cały transport publiczny w Luksemburgu jest bezpłatny zarówno dla mieszkańców, jak i turystów. Jeśli jednak chcesz podróżować pierwszą klasą, musisz kupić bilet. Luksemburg to pierwsze państwo na świecie, które zdecydowało się na takie rozwiązanie.

Pod miastem Luksemburg znajduje się ogromna sieć podziemnych tuneli

Kazamaty Bock w Luksemburgu to wyjątkowe miejsce, które wybudowano w XVII i XVIII wieku. Na obszarze 17 kilometrów znajdują się liczne tunele i magazyny. Dzięki nim miasto Luksemburg było trudną do zdobycia twierdzą i doczekało się miana Ginraltaru północy. Jednym z ważniejszych miejsc w całej strukturze były rzeźnie, które zapewniały dostawy świeżego mięsa dla garnizonu fortecy.

Po tym, gdy podziemne tunele przestał pełnić funkcje obronne przekształcono je w strzelnicę, farmę grzybów, hale targową a nawet miejsce do leżakowania szampana. Kazamaty były również schronami przeciwlotniczymi podczas obu wojen światowych. W 1994 roku zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i są obecnie otwarte dla zwiedzających.

Widok z kazamatów // fot. visitluxembourg.com

Prawie połowa pracowników to osoby dojeżdżające do pracy zza granicy

Pracownicy transgraniczni (tacy, którzy mieszkają w jednym kraju, a pracują w drugim) są obecni w niemal każdym sektorze luksemburskiej gospodarki. Spośród ludzi pracujących w tym niewielkim kraju, którzy na co dzień mieszkają za granicą najliczniejszą grupę stanowią Francuzi (prawie 80 tysięcy), Belgowie i Niemcy (prawie 40 tysięcy z każdego z tych krajów).

Luksemburg wspiera mieszkańców, którzy chcą nauczyć się luksemburskiego

Słyszeliście kiedyś o urlopie językowym? Właśnie w ten sposób rząd zachęca ludzi mieszkających w tym kraju do nauki języka. Każdy, kto jest zatrudniony w Luksemburgu ma prawo do 200 godzin dodatkowego urlopu, który przeznaczy na naukę języka. Ciekawe, prawda?

Luksemburg – flaga

Flaga Luksemburga jest bardzo podobna do flagi Holandii. Obie mają trzy poziome pasy w kolorach: czerwony, biały, niebieski (patrząc od góry do doły). Różnią się jedynie odcieniem czerwonego i niebieskiego. Niegdyś zamiast paska w kolorze niebieskim we fladze Luksemburga znajdował się pasek koloru srebrnego.

Mysikrólik i czerwony lew – symbole Luksemburga

Czerwony lew znajduje się w herbie Luksemburga. Mysikrólik, czyli najmniejszy ptak w Europie (ważący tyle co łyżeczka cukru) jest z kolei narodowym ptakiem tego kraju. Wszystko zaczęło się w 1960 roku, gdy Międzynarodowa Rada Ochrony Ptaków zdecydowała, że każdy kraj powinien wybrać jednego ptaka narodowego. Luksemburg zdecydował się na mysikrólika.

Chiggeri – rekordowa restauracja

Restauracja Chiggeri, położona w historycznej części stolicy, jest według Księgi Rekordów Guinnessa restauracją z największą na świecie kartą win, liczącą ponad 2000 pozycji!

Świnie jako waluta

W okresie średniowiecza świnie były czasami używane jako waluta w Luksemburgu. Nawet roczny czynsz za niektóre nieruchomości można było płacić żywymi świniami zamiast pieniędzmi.

Najwięcej samochodów w przeliczeniu na mieszkańca

Luksemburg zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod względem posiadania samochodów. Na 1000 mieszkańców przypada około 647 właścicieli samochodów. Nie jest to zaskakujące, biorąc pod uwagę wielkość kraju i PKB na mieszkańca.

Najpiękniejszy balkon Europy

Le Chemin de La Corniche to deptak dla pieszych zbudowany wzdłuż szczytów murów obronnych po wschodniej stronie miasta-twierdzy Le Chemin. Przez miejscowych nazywany jest „najpiękniejszym balkonem Europy”.

fot. luxembourg-city.com

Artykuł 24 ciekawostki o Luksemburgu pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

W tym wpisie dowiesz się, z czego słynie Andora i poznasz kilka ciekawostek o Andorze. Znasz ciekawostkę, którą chcesz się podzielić? Koniecznie napisz do nas przez maila lub messenger.

Nazwa tego kraju to Księstwo Andory

Jest to jedna z pierwszych ciekawostek o Andorze, ponieważ wiele osób nie wie, jak brzmi pełna nazwa Andory. Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest Księstwo Andory. Nazwa pochodzi od tego, że oficjalnie jest to współksięstwo parlamentarne. Oznacza to, że ma dwóch książąt, biskupa hiszpańskiego miasta Seo de Urgel i prezydenta Francji.

Andora ma ponad 1000 lat

Najstarsze artefakty, świadczące o obecności człowieka (groty strzał, wisiorki z zębów jelenia, ozdoby z muszli) odnalezione na terenie Andory datowane są na ponad 10 tys. lat p.n.e. Najstarsze szczątki człowieka pochodzą sprzed ok. 4 tys. lat p.n.e. Najstarszy dokument, w którym po raz pierwszy pojawia się nazwa Andora datowany jest na 839 rok. Dokumentem tył był akt konsekracji katedry Santa María w należącym dziś do Hiszpanii miasteczku La Seu d’Urgell.

Andora jest jedynym krajem, w którym językiem urzędowym jest kataloński

Chociaż w kilku częściach świata mówi się po katalońsku, jednym jedynym krajem, w którym kataloński to język urzędowy jest Andora. Inne języki używane przez mieszkańców to hiszpański, portugalski oraz francuski. Dlaczego tak się dzieje? O tym dowiecie się w kolejnym punkcie.

Tylko jedna trzecia populacji to obywatele Andory

Zaledwie 1/3 populacji kraju to Andorscy Katalończycy (jeszcze w latach 70. XX wieku stanowili niemal całość). Zmiany gospodarcze i rozwój turystyki sprawił, że obecnie 30% populacji to Hiszpanie, 16% Portugalczycy a niespełna 6% to Francuzi. Co ciekawe cudzoziemcy mieszkający w Andorze mogą ubiegać się o obywatelstwo dopiero 20 latach pobytu. Co ważne, muszą się przy tym zrzec obywatelstwa kraju swego pochodzenia.

W Andorze nie ma lotniska

Biorąc pod uwagę, jak mała jest Andora, oraz ukształtowanie terenu, w granicach Andory nie ma miejsca na lotnisko. Najbliższe lotnisko znajduje się tuż za granicą – w Hiszpanii. Port lotniczy Andora–La Seu d’Urgell oddalony jest od stolicy Andory o 18 km w linii prostej lub 27 km samochodem. Samochód to jedyny środek lokomocji dostępny w tym kraju – nie ma tu również kolei.

Andora nie ma stałej armii

To prawda – w Andorze nie ma regularnego wojska. Kraj ten podpisał jednak traktaty, na mocy których Hiszpania i Francja zobowiązały się do obrony i ochrony Andory. Jest bardzo mała armia ochotnicza, która jednak pełni funkcję ceremonialną. GIPA (The Grup d’Intervenció Policia d’Andorra) to z kolei jednostka sił specjalnych policji, która przeszkolona jest w zakresie zwalczania terroryzmu i ratowania zakładników.

W Andorze znajduje się najwyżej położone pole golfowe w Europie

Gra w golfa i podziwianie pięknych widoków jednocześnie? Właśnie to mieli na myśli twórcy pola golfowego „Golf Soldeu”. Niepowtarzalne połączenie sportowej rywalizacji i relaksującego otoczenia przyciąga miłośników golfa. Tym bardziej, że pole golfowe znajduje się na wysokości 2250 metrów nad poziomem morza, co czyni go najwyżej położonym pod względem wysokości polem golfowym w Europie. Na pole golfowe można dostać się nawet kolejką linową.

fot. visitandorra.com

Sklepy w Andorze otwarte są 361 dni w roku!

Andora ma tylko 4 dni, w których nieczynne są sklepy. 1 stycznia (Nowy Rok), 14 marca (święto konstytucji), 8 września (zień św. Dziewicy z Meritxell, patronki Andory) oraz 25 grudnia (Boże Narodzenie). Podczas wizyty w Andorze, należy jednak pamiętać o sjeście, która dotyczy małych sklepików – są one nieczynne zazwyczaj pomiędzy 13:30 i 16:00. Pamiętajcie, że Andora nie należy do Unii Europejskiej. Obowiązują zatem limity wywozu poszczególnych produktów, a na granicach są kontrole.

Stolica Andory

Stolicą Andory jest miasto o tej samej nazwie – Andora. W jeżyku katalońskim nazywana jest Andorra la Vella. Znajduje się 11 km od granicy z Hiszpanią i 33 km od granicy z Francją. Jest najwyżej położoną stolicą w Europie (1023 m n.p.m.), a zamieszkuje je niewiele ponad 22 tysiące osób.

fot. chromastock

Andora góry

Andora jest wysoko położonym krajem – średnia wysokość terenu to 1996 m n.p.m. Najwyższym szczytem jest należący do Korony Europy „Pic de Coma Pedrosa”, który wznosi się na wysokość 2942 m n.p.m. Ze względu na swoje wyjątkowe położenie w Pirenejach, Andora jest często przystankiem na trasie Tour de France. Port d’Envalira, przełęcz górska w Andorze, przez którą przebiega trasa Tour de France, jest najwyższą utwardzoną drogą w Pirenejach.

fot. unsplash.com

Andora słynie z fantastycznych tras narciarskich

Ta ciekawostka może nie być aż tak zaskakującą. Można by się spodziewać, że kraj położony w środku Pirenejów będzie miał wiele tras narciarskich. Ale z całą pewnością zaskakujące jest to, że w Andorze jest więcej kilometrów tras narciarskich niż dróg! Andora może pochwalić się łącznie 303 kilometrami tras narciarskich, podczas gdy długość wszystkich dróg to tylko 269 kilometrów. Co ciekawe wszystkie trasy narciarskie dostępne są w ramach jednego karnetu.

Jak mała jest Andora?

Powierzchnia Andory wynosi zaledwie 467,6 km², co czyni ją 17 najmniejszym krajem na świecie. Dla porównania powierzchnia Warszawy to 517,2 km², zatem cała Andora zmieściła by się w Warszawie i jeszcze zostało by trochę miejsca!

Andora ma najwyższą oczekiwaną długość życia

Średnia długość życia w Andorze należy do najwyższych na świecie. Obywatele Andory żyją najdłużej, a ich średnia długość życia wynosi 82,97 lat, według danych Banku Światowego z 2019 r.

Flaga Andory

Trójkolorowa niebiesko-żółto czerwona flaga Andory powstała w wyniku połączenia barw Francji (niebieska i czerwona) oraz Hiszpanii (żółta i czerwona). Na jej środku znajduje się godło państwowe. Co ciekawe flaga Andory jest identyczna pod względem kolorystycznym z flagami Czadu, Rumunii oraz Mołdawii. Wszystkie te kraje mają jednak pionowe pasy o jednakowej szerokości – środkowy (żółty) pas we fladze Andory jest szerszy niż pasy skrajne.

Andora nie brała udziału w II wojnie światowej

Podobnie jak Szwajcaria, Andora była neutralna podczas II wojny światowej. Tak naprawdę Andora była już w stanie wojny z Niemcami, ponieważ została zapomniana w Traktacie Wersalskim, więc tak naprawdę była w stanie wojny od I wojny światowej.

Waluta Andory

Andora nie posiada własnej waluty. Oficjalną walutą jest euro, mimo iż Andora nie jest członkiem Unii Europejskiej. Co ciekawe Andora nie miała własnej waluty przed przyjęciem euro – posługiwano się frankiem francuskim oraz pesetą hiszpańską.

Kuchnia Andory

Kuchnia Andory jest silnie inspirowana francuskimi i katalońskimi tradycjami kulinarnymi. Dominują potrawy typowe dla terenów górskich opierające się na mięsie i sosach. Popularnym daniem jest trinxat, czyli potrawa siekanej kapusty, ziemniaków i porów, w połączeniu z boczkiem lub siekaną wieprzowiną. Escudella to z kolei gulasz z makaronem zawierający kilka rodzajów mięsa (kiełbasa, kurczak, wieprzowina), rośliny strączkowe i różne warzywa. Popularne są kiełbasy, ryby, lokalna wariacja crème brûlée, czy ślimaki pieczone w piekarniku, z oliwą z oliwek i aioli (tzw. cargols).

Grandalla symbol Andory

Andorska odmiana narcyza (Narcissus poeticus), Grandalla to symbol księstwa. Kwiaty te pojawiają się wiosną i charakteryzują się przyjemnym zapachem. Można je spotkać praktycznie wszędzie – na polach, w lasach, w parkach, ogrodach i innych zielonych przestrzeniach.

fot. wikipedia

W Andorze nie ma poczty

To dość zaskakująca ciekawostka o Andorze – nie ma tu poczty. Jak zatem mieszkańcy otrzymują listy? Swoje usługi świadczą tu poczta francuska i hiszpańska. Co ciekawe mimo, że nie ma tu poczty, Andora produkuje swoje znaczki pocztowe.

Jeden z najstarszych i najmniejszych parlamentów w Europie

Parlament Andory, znany jako Consell General powstał w 1419 roku. Z zaledwie 28 posłami jest jednym z najstarszych i najmniejszych parlamentów europejskich, które nadal działają. 14 z 28 posłów wybierana jest w wyborach przeprowadzanych w systemie proporcjonalnym – cały kraj stanowi jeden okręg wyborczy. Druga połowa posłów wyłaniana jest przez wyborców w poszczególnych parafiach (odpowiednik naszych województw) – do parlamentu trafia po 2 posłów z każdej parafii (jest ich w sumie 7). 28 osobowa rada wybiera następnie premiera, który musi być jednak zaakceptowany przez obu współksiążąt.

Pewien rosyjski awanturnik kiedyś rościł sobie prawo własności do Andory

Sytuacja miała miejsce w lipcu 1934 roku. Boris Michajłowicz Skosyriew ogłosił się suwerenem Andory i uzyskał poparcie Rady Generalnej Andory. 8 lipca przyjął tytuł Borysa I, króla Andory i wypowiedział wojnę biskupowi Urgell, jednemu ze współksiążąt Andory. 20 lipca został aresztowany przez hiszpańskich żandarmów. Po procesie przez krótki czas przebywał w więzieniu, a następnie został wydalony z Hiszpanii.


Najważniejsze źródła: (1),(2),(3)

Artykuł Interesujące ciekawostki na temat Andory, które Cię zaskoczą pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

Kuba to państwo wyspiarskie na Karaibach

Kuba jest krajem wyspiarskim na Karaibach, położonym na północ od Morza Karaibskiego, na zachód od Haiti i na południe od Florydy. Ma łączną powierzchnię 110 860 kilometrów kwadratowych, a jej stolicą jest Hawana. Kuba to nie tylko główna wyspa o tej samej nazwie – w jej skład wchodzi ponad 4000 wysp!

Kto odkrył Kubę?

Wyspę odkrył nie kto inny, jak Krzysztof Kolumb w 1492 roku. Przed jego przybyciem na wyspie mieszkały plemiona: Tainowie (Indianie Taino), Sibonejowie (Indianie Ciboney) oraz Indianie z plemienia Guanahatabey. Szacowana populacja Kuby w tamtym okresie wynosiła od 50 000 do 300 000 rdzennych mieszkańców. Wprowadzony przez kolonialne władze system niewolniczego gospodarowania i kontroli nad ludnością, oraz liczne choroby przywiezione przez osadników z Europy miały wpływ na zagładę lokalnej ludności.

Była ostatnią dużą hiszpańską kolonią

Po 400 latach hiszpańskich rządów Kubańczycy byli zmęczeni wyzyskiem i uciskiem ze strony swoich kolonialnych panów. W 1895 r. wybuchła rewolta przeciwko Hiszpanii pod przywództwem Jose Martiego, który wkrótce zmarł z powodu ran odniesionych podczas bitwy. Kiedy Hiszpania odmówiła przyznania Kubie niepodległości, wybuchła kolejna wojna między Hiszpanią i Stanami Zjednoczonymi, w wyniku której Hiszpania straciła kontrolę nad swoimi koloniami (z wyjątkiem Puerto Rico). Wojska amerykańskie stacjonowały na wyspie do 1902 roku. W międzyczasie wymuszono na władzach kuby przyznanie Amerykanom prawo do ingerencji w wewnętrzne sprawy Kuby i założenia bazy morskiej w Guantánamo.

Stare, amerykańskie samochody

Na Kubie znajduje się około 60 000 zabytkowych amerykańskich samochodów z lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku. Wynika to z braku dostępu do nowych aut, z powodu nałożonego na Kubę embarga. Nie zdziwcie się zatem, gdy zobaczycie dobrze zachowane samochody takie jak: Chevrolet Bel Air, Ford Fairlane, Dodge Coronet czy Buick Riviera. Na Kubie spotkacie też pojazdy z byłego bloku socjalistycznego, takie jak Łady.

fot. pexels.com

Nie ma tu McDonalda ani Starbucksa

Wydaje się, że w dzisiejszym zglobalizowanym świecie McDonalds, KFC czy Starbucksa można znaleźć w każdym zakątku świata. Nic bardziej mylnego. Jeden, jedyny McDonalds na Kubie znajduje się w amerykańskiej bazie wojskowej, w zatoce Guantánamo. Należy pamiętać, że stosunki między USA i Kubą dopiero teraz zaczynają się zmieniać, po trwającym od kilkudziesięciu lat embargo. Oznacza to, że żadnemu przedsiębiorstwu z siedzibą w Ameryce nie pozwolono na założenie działalności w kraju rządzonym przez komunistów. To powoli się zmienia ze względu na niedawno przywrócone relacje, ale nadal nie zobaczysz amerykańskich korporacji na Kubie.

Kuchnia kubańska

Na kuchnię kubańską wpływ miały liczne kultury – od hiszpańskiej, afrykańskiej, francuskiej, arabskiej, po chińską. Wieprzowina oraz kurczak to najpopularniejsze mięsa na Kubie. Ryby i inne owoce morza są bardzo również popularne, szczególnie w kurortach turystycznych. Wiele dań zawiera czosnek i cebulę, ale nie zawiera innych przypraw, co niektórym osobom może wydawać się nieco mdłe.

Ryż po kubańsku to najbardziej typowe danie kubańskie i występuje w 2 głównych wersjach, jedna z fasolą czerwoną (jego nazwa to Congri) a drugie z czarną (Morosa). Inne popularne specjały to Cerdo Asado (pieczona wieprzowina), Pollo Asado (pieczony kurczak), Langosta (homar), Camarones (krewetki), Arroz Con Pollo (kurczak i ryż), Yuca/Maniok (warzywa korzeniowe), Boniato (słodkie ziemniaki), Platantos Verdes (chipsy z zielonych bananów) oraz Chicharritas (chipsy bananowe).

Kawa po kubańsku

Kubańska kawa jest mocna i słodka, zwykle podaje się ją czarną w małych filiżankach. Kawa stanowi ogromną część codziennej kultury na Kubie i często jest uważana za narzędzie jednoczące ludzi. Mieszkańcy Kuby uwielbiają pić kawę w towarzystwie, najlepiej podczas długich rozmów wypełnionych sąsiedzkimi plotkami.

Jakie sporty są popularne na Kubie?

Baseball zajmuje szczególne miejsce w sercach Kubańczyków. Amerykańscy żeglarze sprowadzili tę grę na Kubę w latach sześćdziesiątych XIX wieku, a miłość Fidela Castro do tej gry umocniła związek między Kubą a ulubioną rozrywką Ameryki. Inne popularne sporty na Kubie to boks, koszykówka, siatkówka i lekkoatletyka. Warto zwrócić uwagę, że Kubańczycy zdobyli prawie 80 medali olimpijskich w boksie, a 19 tysięcy z 99 tysięcy sportowców na Kubie to bokserzy!

Kubańczycy uwielbiają grać w domino

Kubańczycy uwielbiają domino do tego stopnia, że grają w nie zarówno w parach, kawiarniach, czy na ulicach. Sąsiedzi często spotykają się, by grać na świeżym powietrzu. W domino grają ludzie w każdym wieku, gdyż jest to dla nich świetny sposób na budowanie więzi, dzielenie się historiami i nawiązywanie znajomości.

Rajska rafa na Kubie – „The Gardens of the Queen”

Jardines de la Reina, czyli ogrody królowej to nazwa, którą nadał temu miejscu wspomniany już wcześniej Kolumb. Archipelag położony się 50 mil na południe od Kuby, jest od 1996 roku rezerwatem morskim – najbardziej rozległym chronionym terytorium na terenie całego Morza Karaibskiego.

Obowiązuje tu zakaz komercyjnych połowów. Wstęp możliwy jest tylko i wyłącznie dla posiadaczy specjalnego zezwolenia. Nie ma tu stałych mieszkańców, a liczna odwiedzających jest ściśle ograniczona. Dzięki temu niezniszczone, pełne życia rafy są domem dla żarłaczy karaibskich (osiągają rozmiary 1,5 do 3 m), żarłaczy jedwabistych (od 2,5 do 3,5 metra) oraz rekinów wielorybich (od 7 do 12 metrów!).

fot. screen z youtube (https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=nV8p5iXtDms)

Dziwne tradycje noworoczne

Kubańczycy mają kilka dość dziwnych przesądów i tradycji związanych z powitaniem Nowego Roku. Jednym z nich jest dokładne sprzątanie domu, po czym następuje wylanie wiadra z wodą wprost na ulicę – miejscowi wierzą, że usuwa to złe wibracje. Kolejną dość dziwną tradycją jest wychodzenie z walizką na ulicę, oraz przechadzka po okolicy. Taki spacer z walizką ma zagwarantować przygody i podróże w nadchodzącym roku. Zwyczajem praktykowanym zwłaszcza na wsiach jest z kolei palenie kukły w sylwestrową noc.

Kubańczycy uwielbiają również szachy

Kubańczycy uwielbiają grać w szachy. Podobnie jak w przypadku domino, można spotkać ludzi grających w szachy na chodnikach, w szkołach i parkach. Pochodzący z Kuby Jose Raul Capablanca był jednym z największych arcymistrzów szachowych wszech czasów, a tytuł mistrza świata dzierżył od 1921 do 1927 roku.

Rumba – latynoamerykański taniec towarzyski

To właśnie z Kuby pochodzi znana na całym świecie Rumba. Nazywana tańcem miłości lub tańcem namiętności rumba to wręcz miniprzedstawienie teatralne. Ten gatunek tańca powstał w XIX wieku w najbiedniejszych dzielnicach kubańskich miast, które były prawdziwą mieszanką różnych afrykańskich plemion sprowadzonych na Kubę przez Hiszpanów, z białymi. Początkowo instrumentami używanymi do wygrywania rytmów rumby były meble, artykuły gospodarstwa domowego i narzędzia pracy codziennej. Następnie zaczęto używać drewnianych pudeł, które z kolei zostały zastąpione przez bębny.

Na Kubie spotkasz najmniejszego ptaka świata

Koliberek hawański mający od 5 do 6 cm, przy wadze 1,6 – 1,9 g jest najmniejszym ptakiem na świecie. Gatunek ten występuje jedynie na Kubie i sąsiedniej wyspie Isla de la Juventud. Dawniej był to ptak pospolity, jednak jego populacja znacząca się zmniejszyła. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje koliberka hawańskiego za gatunek bliski zagrożenia. Miejscowi uważają, że spotkanie kolibra zwiastuje szczęście.

Koliberek hawański podczas posiłku // fot. Ekaterina Chernetsova (Papchinskaya) Mellisuga helenae, CC BY 2.0, Link

Co piąty Kubańczyk mieszka w Hawanie

Populacja Kuby to 11,2 mln mieszkańców. W stolicy kraju, Hawanie mieszka aż 2,1 mln osób. Oznacza to, że praktycznie co piąty obywatel Kuby mieszka w Hawanie. Miasto powstało około 1515 roku, a stare miasto od 1982 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Kuba ma niesamowitą przyrodę

Kuba jest domem dla wielu gatunków dzikich zwierząt. Żyje tu 350 gatunków ptaków, z czego 20 to gatunki endemiczne. Na Kubie występuje zagrożony Manat karaibski, krytycznie zagrożone żółwie szylkretowe, krokodyle kubańskie, hutie kubańskie, legwany kubańskie, miniaturowe żaby Eleutherodactylus Iberia (3 najmniejsze na świecie) i 54 gatunki rekinów. Kuba jest także domem dla około 100 różnych gatunków palm (z których 90 to gatunki endemiczne dla Kuby) i 25 000 gatunków storczyków!

Baracoa – pierwsze kubańskie miasto

Znajdujące się we wschodniej Kubie, nad Oceanem Atlantyckim miasto Baracoa było pierwszym miastem na Kubie założonym przez Hiszpanów w 1511 roku. 67-tysięczne dziś miasto jest zamieszkane w dużej mierze przez potomków rdzennych mieszkańców Kuby – Indian Taino.

Ernest Hemingway

Ernest Hemingway – laureat Nagrody Nobla, jeden z najwybitniejszych pisarzy XX wieku spędził na Kubie ponad 20 lat. Mieszkał na obrzeżach Hawany, w willi o nazwie Finca Vigía, w której znajduje się dziś muzeum pisarza. W trakcie pobytu na Kubie Hemingway napisał m.in. opowiadanie „Stary człowiek i morze”, „Wyspy na Golfsztromie”, „Ruchome święto”, czy „Komu bije dzwon”. Hemingway opuścił Kubę po raz ostatni w 1960 r. po serii egzekucji dokonywanych przez reżim Castro.

Emigracja

Od rewolucji kubańskiej w 1959 r. do Stanów Zjednoczonych wyemigrowało ponad milion Kubańczyków. Wielu z nich uciekło między innymi przed represjami politycznymi i trudnościami gospodarczymi. Wielu Kubańskich sportowców uciekało podczas zawodów rozgrywanych poza terytorium Kuby – tak jak Cesar Prieto – jedna z największych gwiazd baseballu, który uciekł w trakcie turnieju kwalifikacyjnego rozgrywanego w USA.

Dwie waluty

Ciężko w to uwierzyć, ale do końca 2021 roku w obiegu były dwie waluty – peso niewymienialne (CUP) i peso wymienialne (CUC). Druga z nich wprowadzona została w 2004 roku i korzystali z niej głównie turyści.

Temperatury i pogoda na Kubie

Na Kubie jest tak gorąco, że okien jest tu niewiele, albo są małe – ludzie po prostu chronią się przed słońcem. Średnia roczna temperatura to około 25°C, a wilgotność powietrza to nawet 75%. Na Kubie są tylko 2 pory roku – sucha (listopad-kwiecień) i deszczowa (maj – październik). W okresie wakacyjnym wyspę mogą nawiedzać huragany, jest wyższe prawdopodobieństwo opadów i jest bardzo duszno. Właśnie dlatego wakacje na Kubie najlepiej zaplanować na przełomie wiosny i zimy.

Vińales to jeden z najpiękniejszych krajobrazów na Kubie

Viñales to miasto i gmina położone w centrum historycznego regionu uprawy tytoniu, zwanego Valle de Viñales. Samo miasteczko jest na tak małe, że wystarczy jeden dzień by obejść je całe. Otaczająca je dolina Valle de Vińales to część parku narodowego, która od 1999 roku znajduje suę na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ogromny park zwiedza się konno, a tutejsze wapienne wzgórza, jaskinie i plantacje tytoniu określane są jako jeden z najpiękniejszych krajobrazów na Kubie.

fot. Severin.stalder – Own work, CC BY-SA 3.0, Link

Zakazy i nakazy dla obywateli

Kuba to republika socjalistyczna, w której rządzi partia komunistyczna. Przez lata rząd wprowadził wiele zakazów i nakazów dla obywateli:
• aż do 2008 roku Kubańczycy nie mogli kupować własnych komputerów
• dopiero od 1997 roku obywatele Kuby mogą wynajmować pokoje turystom odwiedzającym wyspę
• jedyną legalną partią jest partia komunistyczna
• około połowa jedzenia pochodzi z państwowej sieci sklepów, w której Kubańczycy mają dostęp podstawowego wyżywienia i innych produktów wszystkim obywatelom w znacznie obniżonych cenach (obowiązuje system kartkowy). Te same produkty dostępne są także w regularnej sprzedaży lub w sklepach MLC
• Kubańczycy nie mogli kupować ani sprzedawać domów po rewolucji kubańskiej aż do 2011 roku

Kuba ma jeden z najwyższych wskaźników alfabetyzacji na świecie

Światowy wskaźnik alfabetyzacji dla osób powyżej 15 roku życia wynosi 86%. Dla porównania wskaźnik ten na Kubie wynosi 99,71%,- najwięcej w Ameryce Łacińskiej. Po rewolucji kubańskiej w ramach popularyzacji czytania i pisania młodzi nauczyciele wysyłani byli na tereny wiejskie, lub takie które wcześniej nie miały dostępu do edukacji.

Opieka zdrowotna na Kubie

Pomimo wyzwań gospodarczych Kuba ma jeden z najlepszych systemów opieki zdrowotnej na świecie. Aż 23% budżetu Państwa to wydatki na służbę zdrowia. Dzięki temu Kuba jest jednym z krajów o najwyższym na świecie stosunku liczby lekarzy do liczby ludności – około 8,4 lekarzy na 1000 mieszkańców. Tymczasem wskaźnik ten wynosi zaledwie 2,6 w USA i 4,1 we Włoszech. Nacisk na medycynę zapobiegawczą, badania i edukację doprowadził do imponujących wyników w zakresie zdrowia. Krajowa sieć klinik i szpitali rozciąga się na ośrodki miejskie i odległe regiony, dzięki czemu opieka zdrowotna dociera do wszystkich obywateli.


Główne źródła: (1),(2),(3),(4),(5)

Artykuł Poznaj zaskakujące fakty i ciekawostki o Kubie pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.