Pluton (na dole po lewej) w porównaniu do wielkości Ziemi i Księżyca // fot. wikipedia (domena publiczna)

Czym są planety karłowate?

Planetą karłowatą nazywa się pewien rodzaj obiektu astronomicznego, który jest pośredni pomiędzy planetami oraz małymi ciałami niebieskimi. Wbrew swojej nazwie, planety karłowate nie są zaliczane do planet. Planetą karłowatą nazywa się zatem obiekt, który znajduje się na orbicie wokół Słońca i stale zachowuje kulisty kształt – równowagę hydrostatyczną, a jest to możliwe tylko przy odpowiednim ciężarze i oddziaływaniu grawitacyjnym. Kolejnym kryterium jest to, że planety karłowate nie są w stanie oczyścić własnej orbity i wyeliminować obcych obiektów. I ostatnia rzecz: nie mogą być satelitami planet lub innych ciał niebieskich.

Termin ten został oficjalnie przyjęty 24 sierpnia 2006 roku w Pradze przez Zgromadzenie Generalne Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU). Co należy zaznaczyć, został on zdefiniowany tylko i wyłącznie dla Układu Słonecznego, lecz czasami stosuje się go także dla obiektów pozasłonecznych.

Ile jest planet karłowatych i jak się nazywają?

Do tej pory oficjalnie nazwano pięć planet karłowatych. Są to: Pluton, Ceres, Eris, Makemake i Haumea. Chociaż planety karłowate nie są takie same, to wszystkie są zbudowane ze skał lub lodu. Zależy to od ich lokalizacji w Układzie Słonecznym. Co ciekawe, niektóre planety mogą mieć własne księżyce. Pluton ma ich pięć i jest swego rodzaju rekordzistą pod względem liczby satelitów. Pierwsze sondy kosmiczne, które w 2015 roku dotarły w pobliże planet karłowatych to misje amerykańskiej agencji NASA: Dawn oraz New Horizons.

Planeta karłowata Ceres sfotografowana z odległości 13641 km // fot. wikipedia (domena publiczna)

Gdzie znajdują się planety karłowate?

Spośród planet karłowatych jedynie Ceres krąży w Głównym Pasie Asteroid między, który znajduje się pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza. To najbliższa Ziemi planeta karłowata, nawiasem mówiąc, jest to najmniejsza z planet karłowatych. Pozostałe z nich krążą poza orbitą Neptuna. Miejsce, w którym znajduje się najwięcej planet karłowatych to Pas Kuipera. Tu krążą Pluton, Haumea i Makemake. Jeszcze dalej od centrum Układu Słonecznego znajduje się inne zagęszczenie małych ciał niebieskich o nazwie Dysk Rozproszony. Tutaj znajduje się ostatni z naszych „karzełków” – Eris.

Powierzchnia Plutona z widocznym zamgleniem atmosfery. Zdjęcie wykonane przez sondę New Horizons 14 lipca 2015 roku // fot. wikipedia (domena publiczna)

Kolejni kandydaci na planety karłowate

Naukowcy uważają, że planet karłowatych może być znacznie więcej: w pasie Kuipera znajduje się około od około 650 obiektów, które mogłyby spełnić kryteria planety karłowatej. Jak dotąd głównym pretendentem do kategorii planety karłowatej jest Sedna, ale nie otrzymała jeszcze oficjalnie tego statusu. Inni kandydaci do statusu planety karłowatej w Pasie Kuipera to m.in.: Gonggong, Orkus, Quaoar, Varda, Iksjon, Waruna. Status to mogłyby ponadto uzyskać trzy planetoidy Pasa Głównego: Pallas, Westa i Hygiea, gdyby udałoby się stwierdzić, że spełniają kryterium równowagi hydrostatycznej.

Artykuł Co to są i gdzie znajdują się planety karłowate? pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

Słoneczna Murcja – sad Europy

To miasto przyciąga słońcem, radosną atmosferą i pięknymi zabytkami. Założona w początkach IX wieku przez Arabów Murcja ma wyjątkowy charakter, a jej wielokulturowość może oczarować każdego. Nazywana jest sadem Europy, gdyż w jej okolicach uprawia się na dużą skalę winorośl, cytrusy, warzywa i kwiaty. Na terenie tego miasta znajduje się wiele cennych zabytków z czasów średniowiecza. Jednym z tych najciekawszych jest monumentalna gotycka katedra Santa Maria, której budowę rozpoczęto w XIV wieku. Choć gotyk dominuje w bryle tej świątyni, można tu dojrzeć wpływy sztuki renesansowej i barokowej. Barokowa fasada wykonana została z jasnego marmuru – dwie kondygnacje kolumn korynckich, mnóstwo kamiennych rzeźb. Wieża katedry w Murcji ma 92 m wysokości i jest drugą najwyższą, po wieży w Sewilli (96 m) w całej Hiszpanii.

katedra Santa Maria, Murcja // fot. depositphotos

La Glorieta (Glorieta de España) – plac pieszy, wokół którego znajduje się wiele ważnych budynków, takich jak ratusz, czy Pałac Biskupi. // fot. depositphotos

Most Puente de los Peligros wzniesiony w 1742 roku. W tle widać wieżę katedry // fot. depositphotos

Biblioteka angielska znajdująca się w budynku kasyna. // fot. amaianos via wikipedia, CC BY 2.0, Enlace

Ruiny zamku Monteagudo // fot. depositphotos

Z wizytą w Kartagenie – mieście o ciekawej i burzliwej historii

Kartagena leży 50 km na południe od Murcji. To kolejne ciekawe miasto, do którego warto zajrzeć w trakcie wycieczki po Hiszpanii. To miasto o długiej historii, sięgającej starożytności – to w tych czasach Kartagena odegrała ważną rolę, ale po kolei…

Miasto pierwotnie nosiło nazwę Mastia, w 228 roku przed naszą erą zostało ponownie założone przez wodza kartagińskiego Hazdrubala Starszego jako Qart Hadasht – czyli Nowe Miasto – i miała być bazą do podboju Półwyspu Iberyjskiego. Jednak już niecałe 20 lat później zostało opanowane przez wodza rzymskiego Scypiona Afrykańskiego Starszego, a ten przemianował je, by odróżnić od miasta-matki, na Carthago Nova. W późniejszych wiekach miasto miała burzliwą historię – zostało zniszczone przez Wandalów, później znalazło się pod panowaniem Bizancjum, później zdobyte przez Wizygotów, a następnie podbite przez Arabów. W 1238 roku miasto do Aragonii włączył Jakub I Zdobywca i przemianował na Cartagena.

Ratusz miejski w Kartagenie // fot. depositphotos.com

Kartagena – ruiny teatru rzymskiego // fot. depositphotos.com

Kartagena – ruiny katedry // wikipedia, domena publiczna

Park Archeologiczny Molinet w centrum miasta. Odkryto tu pozostałości budowli datowanych od III w. p.n.e.. // fot. puertodeculturas.cartagena.es

Bateria de Castillitos // fot. depositphotos.com

Tarragona – historia, kultura, zwiedzanie i wypoczynek

Tarragona to znajdujące się na katalońskiej części wybrzeża Morza Śródziemnego miasto, które łączy wszystkie epoki historyczne – od starożytności po czasy współczesne. Można tu zarówno zwiedzić mnóstwo niezwykle atrakcyjnych zabytków, jak i wypocząć nad morzem. Wiele z zabytków w Tarragonie zyskało międzynarodowe uznanie, na co najlepszym dowodem jest umieszczenie ich na liście UNESCO.

Panorama Tarragony. Na pierwszym planie widać dobrze zachowane mury obronne. Na dalszym planie wyróżnia się katedra. // fot. depositphotos

Ruiny starożytnego rzymskiego amfiteatru w Tarragonie // fot. depositphotos

Starożytny rzymski akwedukt Ponte del Diable w Tarragonie // fot. depositphotos

Wieża Torre de les Monges // fot. depositphotos

Do tego regionu Hiszpanii możecie się wybrać w ramach wycieczki lub wczasów z ITAKĄ.

Zobacz też:

• Barcelona – miasto, któremu kształty nadał Gaudi
• 10 przyrodniczych atrakcji Polski, które każdy powinien zobaczyć
• 25 najbardziej kolorowych miast na świecie
• Ciekawostki o Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie
• Cypr – pełna skarbów wyspa Afrodyty
• Co zwiedzić w Batumi – jednym z najpiękniejszych miast Gruzji?

Artykuł Murcja, Kartagena, Tarragona – hiszpańskie perły wybrzeża Morza Śródziemnego pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

fot. wikipedia, domena publiczna

Dama z gronostajem – Leonardo da Vinci

Bez wątpienia najsłynniejszym obrazem, który znajduje się w Polsce, jest dzieło Leonardo da Vinci, Dama z gronostajem, znany również jako Dama z Łasiczką. Obraz ten znajduje się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. To dzieło sztuki powstało na desce orzechowej, w technice olejnej, z użyciem tempery. Artysta pracował nad nim w latach 1488–1490. Obraz przedstawia Cecylię Gallerani, kochankę księcia Ludwika Sforzy.

Losy obrazu, który trafił do rodziny Czartoryskich w 1788 roku są dość burzliwe. Najpierw w czasie powstania listopadowego został wywieziony do Paryża, skąd powrócił pod koniec XIX wieku (około 1889 roku). Do 1939 roku „Dama z gronostajem” znajdowała się we wspomnianym Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. W 1939 roku obraz został zrabowany – najpierw trafił do wawelskiej rezydencji Hansa Franka, by następnie trafić do Niemiec. Na szczęście obraz powrócił do Polski w 1946 roku.

Dama z gronostajem – Leonardo da Vinci // fot. wikipedia, domena publiczna

Bitwa pod Grunwaldem – Jan Matejko

Bitwa pod Grunwaldem to jedno z najwybitniejszych dzieł Jana Matejki. Ten monumentalny obraz powstał w latach 1872–1878. Przedstawia najbardziej dramatyczne sceny podczas potyczki armii Rzeczpospolitej Obojga Narodów z Zakonem Krzyżackim. Na płótnie przedstawionych zostało wiele postaci historycznych po obu stronach walki. Obraz okazuje bitwę w momencie, gdy wciąż toczą się walki, jednak szala zwycięstwa przechylona została na stronę polsko-litewską.

„Bitwa pod Grunwaldem” Matejki podobnie jak poprzedni obraz ma burzliwą historię. W czasie I wojny światowej wywieziono go do Moskwy ze względów bezpieczeństwa – wrócił dopiero 4 lata po jej zakończeniu. W czasie II wojny światowej obraz wywieziono do Lublina. Niemieckie Gestapo intensywnie go poszukiwało i wyznaczyło nagrodę za jego odnalezienie lub informację o miejscu przechowywania obrazu. Próbowano najpierw przekupić a następnie zastraszyć profesora Władysława Woydę, który był ówczesnym intendentem lubelskiego muzeum. W celu zmylenia okupanta polskie radio w Londynie nadało fałszywą wiadomość o wywiezieniu obrazu do Wielkiej Brytanii (co skłoniło okupanta do zaprzestania poszukiwań), tymczasem obraz schowany w specjalny rulon został ukryty w jednej z podlubelskich wsi. Po wojnie „Bitwa pod Grunwaldem” została odrestaurowana i trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie.

fot. wikipedia, domena publiczna

Sąd Ostateczny – Hans Memling

„Sąd Ostateczny” to tryptyk namalowany na desce przez Hansa Memlinga. Obraz został zamówiony przez włoskich fundatorów dla florenckiego kościoła Badia Fiesolana. Jednak w 1473 roku w trakcie transportu z Brugii do Włoch, galerę z tym dziełem zdobyła karaka Piotr z Gdańska, dzięki temu „Sąd Ostateczny” trafił na ołtarz Kościoła Mariackiego w Gdańsku. Podczas wojen napoleońskich obraz trafił do Luwru, by powrócić do Gdańska po klęsce Napoleona. W czasie II wojny światowej dzieło to zostało znów wykradzione, tym razem przez Rosjan z rąk Niemców i trafiło do Ermitażu. Następnie obraz wrócił do Polski. Dziś znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku.

fot. wikipedia, domena publiczna

Bitwa pod Racławicami — Wojciech Kossak i Jan Styka

„Bitwa pod Racławicami” to monumentalnych rozmiarów panorama tworząca pierścień, która mierzy 15 x 114 m. Obraz ten eksponowany jest w budynku Panoramy Racławickiej we Wrocławiu. Dzieło to stworzyła grupa malarzy pod czujnym okiem Wojciecha Kossaka i Jana Styki. Obraz przedstawia potyczkę wojsk kościuszkowskich z rosyjskimi nieopodal wsi Racławice. Dzieło powstawało w latach 1893–1894. Zespół artystów najpierw wykonał zdjęcia okolic Racławic i zapoznawał się z ukształtowaniem terenu, po czym zamówili płótno żaglowe z Belgii. Panorama Racławicka najpierw eksponowana była w rotundzie we Lwowie, a we Wrocławiu znajduje się od 1985 roku. W czasie II wojny światowej obraz zwinięto w rulon i schowano w lwowskim klasztorze bernardynów.

fragment obrazu // fot. wikipedia, domena publiczna

Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem – Rembrandt van Rijn

„Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” to dzieło Rembrandta van Rijna, które ilustruje biblijną przypowieść. Obraz powstał w 1638 roku. Dzieło to zakupił Jan Piotr Norblin w 1774 roku i przekazał kolekcji Czartoryskich w Puławach. „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” został zrabowany podczas II wojny światowej przez Niemców, jednak po wojnie wrócił do Polski, a obecnie znajduje się z zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. W Polsce znajdują się jeszcze 2 obrazy Rembrandta: „Uczony przy pulpicie” oraz „Dziewczyna w ramie obrazu”.

fot. wikipedia, domena publiczna

Babie lato – Józef Chełmoński

„Babie lato” Józefa Chełmońskiego przedstawia krajobraz ukraińskiej wsi. W tamte tereny często podróżował Chełmoński i to właśnie obserwacje powoli biegnącego tam życia stały się inspiracją dla artysty. Józef Chełmoński w 1875 roku w Warszawie namalował leżącą chłopkę, która bawi się nitkami babiego lata, obok niej siedzi czarny piesek, a w tle chłopi pracują w polu. Obraz jest częścią zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie.

fot. wikipedia, domena publiczna

Żydówka z pomarańczami – Aleksander Gierymski

Podczas pobytu w Warszawie, Aleksander Gierymski w naturalistycznych obrazach przedstawiał życie żydowskich mieszkańców tego miasta. Najsłynniejszym dziełem tego malarza jest namalowana w latach 1880-81 „Żydówka z pomarańczami”, znana również jako Pomarańczarka. Obraz został zrabowany podczas II wojny światowej. Został odzyskany dopiero w 2011 roku, po tym jak w 2010 roku pojawił się na aukcji pod Hamburgiem. Obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.

fot. wikipedia, domena publiczna

Stańczyk – Jan Matejko

Właściwy tytuł tego słynnego obrazu Jana Matejki to: „Stańczyk na dworze królowej Bony po utracie Smoleńska”. Jan Matejko w 1862 roku namalował obraz przedstawiający zasmuconego nadwornego błazna, który troska się losami kraju. Czasy, które przedstawione są na obrazie to upadek Smoleńska w 1514 roku – wojewoda smoleński złożył kapitulację przed Wielkim Księstwem Moskiewskim, a informuje o tym list widoczny na stoliku. Twarz Stańczyka to autoportret Jana Matejki. Podobnie jak wiele innych obrazów z tej listy, również „Stańczyk” opuścił Polskę – w 1944 został wywieziony do ZSRR i odzyskany przez Polskę dopiero w 1956 roku.

fot. wikipedia, domena publiczna

Plaża w Pourville – Claude Monet

„Plaża w Pourville” to namalowany w 1882 roku obraz techniką olej na płótnie przez Claude Moneta. Dzieło to impresjonistyczna wizja plaży w miejscowości Pourville w Górnej Normandii, na północy Francji. Niemieckie Towarzystwo Artystyczne w 1906 roku kupiło obraz i zdeponowało w Kaiser Friedrich Museum, znajdującym się wówczas w Poznaniu. W 1943 roku obraz został wywieziony przez wojska niemieckie do Saksonii, następnie Armia Czerwona wywiozła go jako mienie zdobywcze do ZSRR. W 1956 roku obraz powrócił do Poznania, do Muzeum Narodowego.

fot. wikipedia, domena publiczna

Ekstaza świętego Franciszka – El Greco

„Ekstaza świętego Franciszka” to obraz El Greco, przedstawiający św. Franciszka z Asyżu w chwili, gdy święty otrzymuje stygmaty. Dzieło to zostało zupełnie przypadkiem odkryte w 1964 roku w Kosowie Lackim, a co działo się z tym obrazem przed odnalezieniem wciąż pozostaje tajemnicą. Obecnie „Ekstaza świętego Franciszka”, czyli jedyny obraz El Greco w Polsce, eksponowany jest w Muzeum Diecezjalnym w Siedlcach.

Obraz prezentowany na Zamku Królewskim w Warszawie // fot. Adrian Grycuk via wikipedia

• Najbardziej znane obrazy na świecie
• Salvador Dalí – ciekawostki
• Futrzane obrazy, czyli klasycznie dzieła sztuki w nowym wydaniu
• Najdziwniejsze muzea w Polsce
• Dziwne budynki z całego świata

Artykuł Top 10: Najsłynniejsze obrazy w Polsce pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

Co znaczy deja vu?

Określenie deja vu wywodzi z języka francuskiego i dosłownie znaczy „już widziane”. Według naukowców występuje u około 60% społeczeństwa. Polega ono na tym, że mamy wrażenie, że doświadczyliśmy już pewnej sytuacji, choć doskonale zdajemy sobie sprawę, że nie mogło tak być, gdyż jesteśmy np. pierwszy raz w danym miejscu. W niektórych przypadkach osobie przeżywającej deja vu może także towarzyszyć przeświadczenie, że wie doskonale, co będzie się za chwilę działo.

Doświadczenie tego rodzaju paramnezji – zaburzenia wspomnień pamięci charakteryzuje się kilkoma cechami: pojawia się nagle i trwa zaledwie przez kilka sekund, nie można określić kiedy dokładnie w przeszłości miało miejsce przeżywane wydarzenie, uczucia dotyczy całej przeżywanej sytuacji – nie jednego przedmiotu lub osoby. Deja vu wciąż jest zjawiskiem dosyć tajemniczym, nawet dla naukowców. W przeszłości traktowane było jako zjawisko związane z reinkarnacją, lecz współcześnie poglądy na temat przyczyn tego doświadczenie są zgoła odmienne. Dokładne mechanizmy jego występowania nadal są w pewnym stopniu zagadką.

fot. depositphotos

Deja vu jako objaw choroby

Choć paramnezje pojawić mogą się u każdej, nawet całkowicie zdrowej osoby, to naukowcy zaobserwowali pewne stany, którym towarzyszy tendencja do częstszego występowania zjawiska. Częstsze doświadczenie deja vu towarzyszy schorzeniom neurologicznym. Występowanie paramnezji bywa częścią aury migrenowej. Stanowi także jedno ze spektrum zaburzeń, które związane są z napadami padaczkowymi. Zygmunt Freud uważał, że mechanizmy psychologiczne prowadzące do tego zjawiska związane są z występowaniem nieuświadomionych wcześniej życzeń lub określona sytuacja wzbudza w człowieku jakieś fantazje. Deja vu próbowano także powiązać z chorobami psychicznymi – jednak okazało się ostatecznie, że nie ma jednoznacznego związku między deja vu a zaburzeniami lękowymi, czy schizofrenią.

Jeden element przenosi wrażenie na całość sytuacji

Psycholog dr Marcin Małecki przeprowadził badanie na grupie 200 osób, którego wynika, że do doświadczenia deja vu wystarczy jeden znany element, który sprawia, że odczucie odnosimy do całej sytuacji. Jako przykład naukowiec przytoczył wycieczkę na Bora-Bora. Jeśli wchodzimy pierwszy raz do pokoju hotelowego na wyspie, gdzie także jesteśmy pierwszy raz możemy odnieść wrażenie, że już kiedyś tu byliśmy – wszystko za sprawą np. lampy do złudzenia podobnej do tej, którą miała nasza babcia, czy też za sprawą obrazka na ścianie podobnego do innego, widzianego wcześniej.

Podobnie zjawisko deja vu tłumaczą Alan Brown z Southern Methodist University i Elizabeth Marsh z Duke University. Przeprowadzili oni eksperyment na grupie studentów – pokazali im zdjęcia budynków uniwersytetów – studenci mieli znaleźć na nich w ciągu jednej sekundy czarny lub biały krzyż. Nie mieli w tak krótkim czasie możliwości dokładnego przyjrzenia się fotografiom, jednak ich mózg zarejestrował krajobrazy w tle. Po tygodniu pokazano badanym zdjęcia kampusów, które były w tle fotografii z krzyżami. Studenci doświadczali wrażenia, że już tam byli, choć widzieli zdjęcia uniwersytetów, na których nie studiowali i nigdy wcześniej nie odwiedzili.

fot. CC BY-SA 4.0, Link

Deja vu jako mechanizm sprawdzający pamięć

Innym badaczem, który zajmował się tym zjawiskiem był Akira O’Connor. Zespół pod jego wodzą opracował sposób na wywoływanie fałszywych wspomnień. Doświadczenie polegało na podaniu osobie listy słów, które powiązane są z pewnym pojęciem: „kołdra”, „poduszka”, „noc”, „zmęczenie”, nie zostało jednak wspominane słowo „sen”, czyli takie, które spaja wszystkie wymienione skojarzenia. Badani zapytani zostali, czy usłyszeli słowo „sen” – odpowiadali, że nie – zgodnie z prawdą – odbierali jednak to słowo jako familiarne, czyli znane im wcześniej i doświadczali uczucia deja vu.

Eksperymentatorzy zbadali również, jak w chwili doświadczania deja vu reaguje mózg. Okazało się, że aktywna jest przednia część mózgu – odpowiadająca za podejmowanie decyzji. Akira O’Connor sformułował na tej podstawie tezę, że ta część mózgu sprawdza w ten sposób, jak funkcjonuje nasza pamięć – wysyła jednocześnie sygnał o konflikcie pomiędzy tym, czego mamy wrażenie, że doświadczyliśmy, a doświadczeniem rzeczywistym.

Zobacz też:

• 19 fascynujących ciekawostek na temat snu
• 15 najciekawszych złudzeń optycznych
• Egzotyczne owoce mało znane w Europie
• Polskie superfoods – 10 produktów o niezwykłych wartościach
• Tajemnice łaskotania: dlaczego mamy łaskotki i po co nam one?
• Jak rozpoznać kłamcę? 11 oznak, że ktoś próbuje cię okłamać
• Dlaczego ziewamy? Tajemnica ziewania rozwiązana


Źródła: (1),(2),(3),(4)

Artykuł Co to jest i skąd się bierze deja vu? pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

fot. wikipedia

Mona Lisa – La Gioconda – Leonardo da Vinci

Naszą listę słynnych obrazów otwiera Mona Lisa, której oryginalny tytuł to La Gioconda. To prawdopodobnie najsłynniejszy obraz na całym świecie. Leonardo da Vinci malował Mona Lisę w latach 1503-1507. Portret przedstawia kobietę, która siedzi na balkonie i ubraną jest w skromną szatę. Kobieta namalowana została z innej perspektywy aniżeli krajobraz: kobieta w perspektywie centralnej, natomiast tło z lotu ptaka. Obraz ten był inspiracją dla wielu artystów m.in. Salvadora Dalí, czy Andy’ego Warhola. Śpiewało o nim wielu muzyków, pojawiał się w wielu produkcjach filmowych. Obraz znajduje się obecnie w paryskim Luwrze.

Mona Lisa – Leonardo da Vinci // fot. wikipedia, domena publiczna

Narodziny Wenus – Sandro Botticelli

„Narodziny Wenus” Sandro Botticelli malował prawdopodobnie w latach 1484–1486. Centralne miejsce w obrazie zajmuje zajmuje naga, długowłosa bogini – Wenus, która stoi w ogromnej muszli, ta unoszona jest przez morskie fale. Wenus towarzyszą Hora – jedna z bogiń pór roku oraz Zefiry, które kierują muszlę ku brzegowi. Podobnie jak inne znane obrazy, „Narodziny Wenus” Botticellego doczekały się inspiracji w popkulturze. Fragment tego dzieła znajduje się na włoskiej monecie 10-centowej, na znaczkach pocztowych, czy na okładce płyty płyty Artpop Lady Gagi. Obraz „Narodziny Wenus” wystawiony jest w Galerii Uffizi we Florencji.

Narodziny Wenus – Sandro Botticelli // fot. wikipedia, domena publiczna

Gwiaździsta noc — Vincent van Gogh

Znane na całym świecie obrazy to także dzieła Vincenta van Gogha. Jednym z nich jest „Gwiaździsta noc”, która powstała w 1889 roku, gdy artysta przebywał na dobrowolnej terapii psychiatrycznej w miejscowości Saint-Rémy. Dzieło van Gogha przedstawia właśnie tą miejscowość, nad którą widać wirujące gwiazdy. To jeden z nielicznych obrazów van Gogha, który został namalowany całkowicie z pamięci. „Gwiaździsta noc” była inspiracją utworów poetyckich, prozy i piosenki „Vincent (Starry, Starry Night)” Dona McLeana. Oryginał znajduje się w Museum of Modern Art w Nowym Jorku.

Gwiaździsta Noc – Vincent van Gogh // fot. wikipedia, domena publiczna

Krzyk – Edvard Munch

Jeśli chodzi nie tylko o najsłynniejsze, ale również najdroższe obrazy świata ważną pozycję zajmuje „Krzyk” Edvarda Muncha. Obraz powstał w czterech wersjach w latach 1892-1895. Każda z wersji powstała w innej technice malarskiej. Całą serię artysta nazwał „Fryz życia”, ponieważ poświęcona została śmierci, strachowi i miłości. Oryginał można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Oslo, dwa kolejne w Muzeum Muncha w Oslo. Czwarty natomiast znajdował się w prywatnej kolekcji Pettera Olsena, który w 2012 roku sprzedał obraz za rekordową wówczas sumę 119,9 milionów dolarów. Maska mordercy z filmu Krzyk wzorowana była właśnie na twarzy postaci z tego obrazu Muncha.

Krzyk – Edward Munch // fot. wikipedia, domena publiczna

Słoneczniki – Vincent van Gogh

Kolejne dzieło na naszej liście autorstwa van Gogha i kolejna seria obrazów to „Słoneczniki” z lat 1887-1889. Na te słynne obrazy składa się aż 11 dzieł. 4 z nich powstały w Paryżu (Cztery ścięte słoneczniki – obecnie w Kröller-Müller Museum w Otterlo, Dwa ścięte słoneczniki (I) – w Muzeum Vincenta van Gogha w Amsterdamie, Dwa ścięte słoneczniki (II) – w Kunstmuseum w Bernie, Dwa ścięte słoneczniki (III) – w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku).

7 kolejnych van Gogh stworzył w Arles (Trzy słoneczniki w wazonie – dziś w kolekcji prywatnej, Martwa natura: wazon z pięcioma słonecznikami – zniszczony podczas II wojny światowej, Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami – w National Gallery w Londynie, Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami – w Nowej Pinakotece w Monachium, Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami – w Sompo Japan Museum of Art w Tokio, Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami – w Muzeum Vincenta van Gogha w Amsterdamie , Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami – w Philadelphia Museum of Art).

12 słoneczników w wazonie – Vincent van Gogh // fot. wikipedia, domena publiczna

Trwałość pamięci – Salvador Dali

Najbardziej znane obrazy świata to także dzieła Salvadora Dalí – wśród nich wysokie miejsce zajmuje surrealistyczny obraz „Trwałość pamięci”. Dzieło to powstało w 1931 roku i obecnie znajduje się w Museum of Modern Art w Nowym Jorku. Obraz przedstawia zegary, które topią się na plaży, stąd często można się spotkać z błędnymi tytułami tego dzieła – Miękkie zegary lub Cieknące zegary. Artysta inspirował się n.in. surrealistyczną wizją… topienia sera Camembert pod wpływem promieni słonecznych. Obraz stał się jednym z symboli surrealizmu i przeszedł do popkultury – jego reprodukcje pojawiają się na pocztówkach, można go ujrzeć także w filmach, animacjach, czy komiksach. „Trwałość pamięci” to zdecydowanie najsłynniejszy obraz tego autora.

Trwałość pamięci – Salvador Dali // fot. mentalfloss.com

Stworzenie Adama – Michał Anioł

Znane obrazy to nie tylko arcydzieła tworzone na płótnie. Na naszej liście znajduje się także fresk autorstwa Michała Anioła – „Stworzenie Adama”, który artysta ukończył około 1511 roku. Arcydzieło to znajduje się w Kaplicy Sykstyńskiej w Watykanie i można je podziwiać odwiedzając Muzea Watykańskie. Bóg przedstawiony został jako starszy człowiek z brodą. Jego prawe ramię wysuwa się, by przekazać iskrę życia do palca Adama. Palce Boga i Adama znajdują się w niewielkiej odległości od siebie. Adam ukazany jest na tle zielonych ogrodów oraz błękitnych wód Edenu. Fresk ten jest częścią serii fresków przedstawiających sceny biblijne.

Stworzenie Adama – Michał Anioł // fot. wikipedia, domena publiczna

Ostatnia Wieczerza – Leonardo da Vinci

Wśród słynnych obrazów Leonardo da Vinci nie sposób pominąć „Ostatniej Wieczerzy”. Artysta tworzył ten fresk w latach 1494–1498 i można go podziwiać w bazylice Santa Maria delle Grazie w Mediolanie. Malowidło zyskało sławę i uznanie historyków sztuki przede wszystkim ze względu na naturalizm, proporcję, symetrię oraz dynamizm emocji. Arcydzieło przedstawia moment, w którym Jezus komunikuje, iż jeden z apostołów go zdradzi. Po dziś dzień powstaje wiele reprodukcji tego arcydzieła, które umieszczane są na kartach pocztowych, w prywatnych domach, czy obiektach kultu religijnego.

Ostatnia wieczerza – Leonardo da Vinci // fot. wikipedia, domena publiczna

Guernica – Pablo Picasso

W roku 1937 w Paryżu powstał najbardziej znany obraz Pabla Picasso – Guernica. Artystę do namalowania go zainspirowało bombardowanie baskijskiego miasteczka Guernica w Hiszpanii w trakcie hiszpańskiej wojny domowej. Dzieło sztuki przedstawia chaos, śmierć oraz strach ludzi w tym spokojnym miasteczku. Tragedia tych wydarzeń została podkreślona kolorystyką – czernią, bielą i różnymi odcieniami szarości, a także postaciami i rekwizytami – szczątkami ludzkimi, czy płaczącymi kobietami. Oryginał znajduje się w Muzeum Narodowym Centrum Sztuki Królowej Zofii w Madrycie. Podobnie jak inne słynne obrazy doczekał się wielu reprodukcji i interpretacji – np. w wielu miejscach w Hiszpanii można odnaleźć murale polityczne z motywami obrazu Guernica.

Guernica – Pablo Picasso // fot. fot. CC BY-SA 4.0, Link

Dama z gronostajem – Leonardo da Vinci

Nasza lista – najbardziej znane obrazy na świecie – zawiera również polski motyw. Jest nim znajdujący się w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie obraz Leonardo da Vinci – Dama z gronostajem, popularnie nazywany również Dama z Łasiczką. Leonardo da Vinci malował go w latach 1488–1490. To obraz wykonany w technice olejnej, z użyciem tempery, na desce orzechowej o wymiarach 54,7 cm × 40,3 cm. „Tytułowa Dama z gronostajem” to Cecylia Gallerani, czyli kochanka księcia Ludwika Sforzy. Podczas tournée po Europie w roku 2011 obraz został ubezpieczony na 300 mln euro – zająłby bez wątpienia wysokie miejsce w klasyfikacji – najdroższe obrazy na świecie. Obraz pojawia się m.in. w powieści Roberta Harrisa Fatherland, na ekranach w filmach Vinci, a także Obrońcy skarbów.

W jaki sposób obraz trafił do Polski? Książe Adam Jerzy Czartoryski kupił „Damę z gronostajem” jako prezent dla swojej matki Izabeli Czartoryskiej w 1788 roku. W czasie powstania listopadowego obraz został wywieziony do Paryża, a następnie wrócił do Krakowa około 1880 roku (trafił do utworzonego tam Muzeum Czartoryskich). W 1939 roku obraz został zrabowany – pierwotnie służył jako dekoracja rezydencji Hansa Franka na Wawelu, a następnie wywieziono go do Niemiec. W 1946 roku udało się go odzyskać. W grudniu 2016 roku Fundacja Książąt Czartoryskich sprzedała Skarbowi Państwa całą kolekcję i nieruchomości w Krakowie za 100 mln euro.

Dama z gronostajem – Leonardo da Vinci // fot. wikipedia, domena publiczna

Zobacz też:

• Futrzane obrazy, czyli klasycznie dzieła sztuki w nowym wydaniu
• Najdziwniejsze muzea w Polsce
• Dziwne budynki z całego świata
• Miracle Garden w Dubaju – największy ogród na świecie
• Kawą po mapie: najciekawsze i najlepsze kawiarnie na świecie


źródła: (1),(2),(3),(4),(5),(6),(7),(8),(9),(10)

Artykuł Najbardziej znane obrazy na świecie pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.

fot. screen z youtube

15. Derby Mediolanu

Jedynym miastem, z którego dwie drużyny zdobyły Puchar Mistrzów jest Mediolan, a te dwa kluby to: AC Milan i Internazionale. Milan powstał w 1899 roku. Inter natomiast został założony w 1908 roku przez działaczy Milanu, gdy zakazano we włoskich klubach występów obcokrajowcom (Internazionale oznacza międzynarodowy). Mecze między drużynami noszą nazwę Derby della Madonnina. Co ciekawe obie drużyny korzystają z tego samego, wybudowanego w latach 1925–1926 stadionu Giuseppe Meazza (nazwany tak na cześć byłego gracza Interu), lecz najczęściej używana jest jego stara nazwa, czyli „San Siro„.

Giuseppe Baresi (Inter) i jego brat Franco Baresi (Milan) w derbach Mediolanu – 2 marca 1980 roku. // Pubblico dominio, Collegamento

14. Derby Westfalii

Derby Westfalii, czyli Revierderby to najbardziej ekscytująca lokalna rywalizacja w Niemczech – pomiędzy najbardziej utytułowanymi klubami aglomeracji Zagłębia Ruhry: Borussi Dortmund i Schalke Gelsenkirchen. Schalke najwięcej trofeów zdobyło w okresie międzywojennym, natomiast Borussia w latach 90. XX wieku oraz pierwszej i drugiej dekadzie XXI wieku.

13. Derby Krakowa

Na liście najgorętszych derbów świata jest również miejsce na potyczkę najstarszych nieprzerwanie istniejących klubów w Polsce: Cracovii i Wisły. Oba kluby powstały w tym samym – 1906 roku. Jednak o kilka miesięcy starsza jest Cracovia, natomiast bardziej utytułowana – Wisła. Rywalizacja pomiędzy tymi drużynami nazywana jest Świętą Wojną lub Wielkimi Derbami Krakowa.

12. Derby Moskwy

W stolicy Rosji znajduje się kilka utytułowanych drużyn piłkarskich: CSKA, Spartak, Dinamo, Torpedo i Lokomotiw. Spartak to klub, w który zainwestowali potentaci naftowi. CSKA było klubem wojskowym. Dinamo to klub dawnej milicji. Torpedo związane było z przemysłem samochodowym, a Lokomotiw z kolejowym. Derbowe rywalizacje pomiędzy tymi klubami rozpalają emocje mieszkańców Moskwy.

11. Derby północno-zachodniej Anglii

W północno-zachodniej Anglii znajduje się zespół miejski, który tworzą Manchester i Liverpool wraz z przyległościami. W tym pierwszym swoje siedziby mają Manchester United i Manchester City, natomiast w drugim – FC Liverpool i Everton. Jednak to nie pojedynki wewnątrz miast wzbudzają najwięcej emocji. Pojedynek pomiędzy Manchesterem United i Liverpoolem bywają nazywane North West Derby.

10. Derby Sao Paulo

W aglomeracji brazylijskiego Sao Paulo mieszczą się 4 wielkie kluby: Sao Paulo FC, Corinthians, Palmeiras i położony na przedmieściach FC Santos. Wszystkie te drużyny sięgały po krajowe mistrzostwa oraz najważniejsze trofeum w Ameryce Południowej – Copa Libertadores. Najgorętsza z tych rywalizacji to potyczki Corinthians z Palmeiras.

Trybuny podczas meczu Corinthians vs Palmeiras w 2009 roku // fot. wikipedia

9. Derby Aten

W aglomeracji stolicy Grecji rywalizują ze sobą trzy wielkie kluby: Olympiakos Pireus, Panathinakos i AEK. Najbardziej utytułowany na podwórku krajowym jest Olympiakos, ale to Panathinaikos jako jedyny w Grecji zdobył europejskie trofeum – Puchar UEFA. To pomiędzy tymi klubami jest największa rywalizacja w Atenach. Rywalizacja tych klubów z AEK również rozpala emocje.

8. Derby Londynu

Arsenal, Tottenham, Chelsea, West Ham, Fulham, Millwall, Wimbledon, Charlton Athletic, Queens Park Rangers, Crystal Palace, Brentford, Barnet, Leyton Orient to londyńskie kluby i do derbów tego miasta dochodzi często. Największą rywalizacją są derby północnego Londynu między Arsenalem i Tottenhamem. Kibiców emocjonują również mecze Arsenalu z Chelsea.

7. Derby Rio de Janeiro

Wśród rywalizacji brazylijskich drużyn emocje do czerwoności rozpalają derby Rio de Janeiro. Największe kluby z tego miasta to: Flamengo, Fluminense, Botafogo i Vasco da Gama. Pojedynki pomiędzy tymi klubami zawsze przyciągają widzów nie tylko w samym mieście. Najgorętszym z nich jest mecz Fla-Flu, czyli Flamengo z Fluminense.

6. Derby Rzymu

Najgorętszymi derbami Italii są derby Rzymu, czyli Derby della Capitale pomiędzy AS Roma i Lazio. Roma powstała w 1927 roku w wyniku połączenia innych klubów rzymskich: Alba Roma (z 1907 roku), Fortitudo Pro Roma (z 1908 roku) i Roman FC (z 1901 roku). W fuzji miało wziąć udział także założone w 1900 roku Lazio, jednak finalnie klub do niej nie dołączył i od tego czasu trwa zażarta rywalizacja.

Kibice As Roma podczas derbów Rzymu 22.09.2013 // fot. CC BY-SA 4.0, Lien

5. El Clasico

Jedynym meczem na liście, które nie jest rywalizacją w jednym mieście lub aglomeracji jest El Clasico, czyli pojedynek pomiędzy Realem Madryt i FC Barceloną. W El Clasico (lub derby Hiszpanii) oprócz rywalizacji sportowej dochodzą kwestie polityczne Katalonii, która silnie dąży do niepodległości, a FC Barcelona jest jej wizytówką, dumą Katalonii.

4. Derby Belgradu

Wieczne Derby Serbii to rywalizacja pomiędzy dwoma największymi klubami w Belgradzie: Crveną Zvezdą i Partizanem. Oba najpopularniejsze kluby Serbii, a wcześniej Jugosławii powstały w 1945 roku i odnosiły liczne zwycięstwa na arenie krajowej. Oba zagrały również w finale Pucharu Mistrzów, jednak tylko Crvenej Zveździe udało się sięgnąć po to trofeum.

3. Derby Glasgow

Derby Glasgow – Old Firm Derby to rywalizacja pomiędzy Rangers z 1872 roku i Celtikiem z 1887 roku. Oba kluby niemal całkowicie zdominowały szkockie rozgrywki. Dużą rolę w tej rywalizacji odgrywają kwestie kulturowe. Celtic wśród fanów ma przede wszystkim katolickich emigrantów z Irlandii. Natomiast kibice Rangers to w większości protestanci opowiadający się za koroną brytyjską.

2. Derby Istambułu

Największe miasto Turcji i jego była stolica – położony na dwóch kontynentach Istambuł – to siedziba trzech wielkich klubów: Galatasaray, Fenerbahce i Besitkas. Podczas spotkań tych drużyn często dochodzi do silnych napięć. Pojedynki pomiędzy Galatasaray (Europa) i Fenarbahce (Azja) noszą nazwę derbów międzykontynentalnych i uchodzą za drugie najgorętsze derby świata.

Oprawa przygotowana przez fanów Galatasaray przed rozegranymi 22 kwietnia 2012 r. Derbami Galatasaray – Fenerbahçe // fot. CC BY-SA 3.0, Bağlantı

1. Derby Buenos Aires

W aglomeracji Buenos Aires siedzibę ma aż osiem klubów, które zdobyły Copa Libertadores (odpowiednik europejsksiej Ligii Mistrzów): Boca Juniors, River Plate, Velez Sarsfield, Argentinos Juniors, San Lorenzo, Independiente, Racing i Estudiantes La Plata i wiele innych utytułowanych na podwórku krajowym. Superclasico, czyli potyczka Boca Juniors – River Plate uznawana jest za najgorętsze derby na świecie.

Zobacz też:

• “Wojna Futbolowa” – konflikt zbrojny przez przegrane eliminacje do mistrzostw świata
• Śmierć za samobójczą bramkę na Mistrzostwach Świata, czyli futbol według Pablo Escobara.
• Mundial 74 i niezapomniany “mecz na wodzie”
• Welcome to the world of fanaticism – historia stadionowych grup ULTRAS.
• Niesamowita historia rozejmu bożonarodzeniowego podczas I wojny światowej


źródła: (1),(2),(3),(4),(5),(6),(7),(8),(9),(10),(11)

Artykuł Top 15 – najgorętsze derby piłkarskie świata pochodzi z serwisu Zalajkowane.pl.