Nowe!

Żelazko, lodówka i inne – jak wynaleziono rzeczy, których używamy codziennie

1 / 3

Żelazko, rower, bankomat, okulary – wielu z tych rzeczy używamy codziennie. Czy zastanawialiście się kiedyś jak powstały lub kto je wynalazł? Postanowiliśmy sprawdzić w jakich okolicznościach wynaleziono wiele przedmiotów, które towarzyszą nam w codziennym życiu.

Kto wynalazł żelazko?

Żelazko to urządzenie obecne w prawie każdym domu, a jego historia związana jest z Chinami. To właśnie Chińczycy używali urządzenia, które wyglądało wówczas jak rondel z rozgrzanymi węglami w środku do prasowania jedwabiu. Żelazko elektryczne wynalazł w 1882 roku Henry Seeley, który umieścił wewnątrz elektrycznie podgrzewaną spiralę grzejną o mocy kilkuset watów. Pierwsze żelazka elektryczne ważyły nawet 7 kilogramów!

Przełom w rozwoju żelazek nastąpił dzięki Earlowi Richardsonowi, który pracował jako inkasent w zakładzie energetycznym. Z rozmów, które prowadził podczas odczytów liczników ustalił, że gospodynie domowe marzą o lżejszych żelazkach. W 1906 roku otworzył firmę Pacific Electric Heating Co, która sprzedawała udoskonalone przez niego żelazka. Pojawił się jednak kolejny problem – elektryczność była w tamtych czasach dostarczana do domów wyłącznie nocą (służyła jedynie do ich oświetlania), przez co Richardson miał problem ze sprzedażą swoich urządzeń. W tym celu przekonał pracodawcę, by dostarczał prąd do domów przez cały wtorek, który był tradycyjnym dniem prasowania. Dostawca energii zgodził się na taki rozwiązanie, a w zamian otrzymywał procent od sprzedaży żelazek. Dzięki takiemu posunięciu wytworzył się popyt na elektryczne żelazka, a firma Richardsona sprzedająca ulepszone żelazka zmonopolizowała rynek.

historia żelazka

Typowe żelazko używane na początku XIX wieku w Anglii (fot: Gnangarra / commons.wikimedia.org)



Kto wynalazł okulary?

O tym, że przez szkło widzi się lepiej, wiedziano już w starożytności – podobno już cesarz Neron podczas oglądania walk gladiatorów używał specjalnie wyszlifowanego szmaragdu. W X wieku powstały pierwsze przyrządy podobne do okularów w krajach arabskich, a mniej więcej w tym samym czasie Chińczycy poprawiali ostrość wzroku wykorzystując kryształy. Do Europy okulary trafiły w XIV wieku. Wszystkie “okularopodobne” wynalazki aż do XVI wieku były bardzo niedokładne. Dopiero, gdy Jan Kepler dokonał przełomowych odkryć w dziedzinie optyki okulary stały się symbolem mądrości i bogactwa ze względu na wysoką cenę. Pierwsze okulary składały się z jednej soczewki, aż do momentu gdy Beniamin Franklin (Ojciec-założyciel Stanów Zjednoczonych) wynalazł okulary dwuogniskowe.

Jeśli jesteśmy przy okularach to musimy również wspomnieć o okularach przeciwsłonecznych, bez których nie wyobrażamy sobie lata. Okulary przeciwsłoneczne opatentował w 1752 roku James Ayscough – okazuje się, że nie był to nowatorski wynalazek, gdyż Eskimosi od starożytności do ochrony przed ślepotą śnieżną używali okularów w postaci poziomych szczelin wydrążonych w kości lub drewnie. W wiktoriańskiej Anglii okularów używali natomiast chorzy na syfilis, którym przynosiły one ulgę ze względu na światłowstręt wywoływany przez tą chorobę.

Okulary używane przez Eskimosów

Okulary używane przez Eskimosów (fot: Rudolph M. Anderson, May 1916, Canadian Museum of Civilization.)



Zimne piwko i nie tylko, czyli kto wynalazł lodówkę?

Zastanawialiście się kiedyś kto wynalazł lodówkę? Okazuje się, że już około 1000 roku p.n.e Chińczycy nauczyli się ciąć i przechowywać lód, a 500 lat później Egipcjanie wiedzieli, by w chłodne noce wystawiać gliniane naczynia wypełnione wodą na zewnątrz żeby go otrzymać.

W roku 1720 pochodzący ze Szkocji lekarz William Cullen po raz pierwszy zauważył, że parowanie może mieć efekt chłodzący. 28 lat później zaprezentował pierwszy prototyp urządzenia do sztucznego obniżania temperatury. W 1805 roku Amerykanin Oliver Evans zaprojektował (ale nie zbudował) maszynę chłodniczą, która do chłodzenia używała cieczy. W 1820 roku anglik Michael Faraday próbował wykorzystać skroplony amoniak do wygenerowania chłodu.

Prototyp urządzenia Williama Cullen

Prototyp urządzenia Williama Cullen (fot: ciekawe.org)




Prawdziwym “ojcem lodówek” jest jednak współpracownik wymienionego już Olivera Evansa – Jackob Perkins. To właśnie on otrzymał patent na zastosowanie cyklu sprężania pary z użyciem ciekłego amoniaku w 1835 roku. Na tym historia lodówek się nie kończy – amerykański lekarz John Gorrie otrzymał w 1842 roku patent na wynalezioną przez siebie maszynę, która wykorzystywała lód w celu… chłodzenia pacjentów chorujących na żółtą febrę.

Tak naprawdę szybki rozwój wszelkiego rodzaju urządzeń chłodzących zawdzięczamy europejskim i amerykańskim producentom piwa. Pierwsza lodówka została zainstalowana w nowojorskim browarze w 1870 roku. Co ciekawe dopiero 30 lat później (w 1900 roku) pierwsze urządzenie chłodzące trafiło do zakładów przetwórstwa mięsnego w Chicago. Lata 20. i 30. to ciągły rozwój technologii, który sprawił że pojawiły się również lodówki produkujące kostki lodu. W międzyczasie dwutlenek siarki zastąpiony został freonem (jako substancją chłodniczą), a lodówki pod strzechy konsumentów trafiły po drugiej wojnie światowej.

kto wymyślił lodówkę

(fot: ciekawe.org)



Puszka zmienia świat…

Francja rok 1795 – Francuski rząd z Napoleonem na czele wyznaczył nagrodę w wysokości 12 000 franków, dla osoby która upora się z problemem konserwowania żywności dla armii. 15 lat później Brytyjczyk Peter Durand uzyskuje patent na puszkę z ocynowanej blachy.

Na pierwszą puszkę do przechowywania napojów musieliśmy czekać aż do 1933 roku. Po zakończeniu prohibicji w USA piwowar niemieckiego pochodzenia Gottfried Krueger testowo rozlewa piwo do 2000 puszek, które wyprodukowane zostały przez firmę American Can Co. Firma ta pracowała nad nowym rozwiązaniem, które nie powodowałyby reakcji chemicznych w zetknięciu z napojem, zachowywały jego smak i były dostosowane do zawartego w piwie i innych napojach dwutlenku węgla. Początkowo piwo rozlewano do puszek blaszanych, które ważyły około 100 gramów czyli ok. 4 razy więcej niż obecnie stosowane puszki z aluminium.

Patent na puszki jakie znamy obecnie uzyskał w USA w roku 1959 Ermal Cleon Fraze – jego puszka posiadała zawleczkę (nazywaną kluczykiem) i nacięcie na wieczku ułatwiające otwieranie. Pierwsze napoje bezalkoholowe w puszkach pojawiły się w 1964 roku, a sprzedawano w nich R.C. Cola i Diet-Rite Cola. Do Polski puszki trafiły stosunkowo późno – pierwsze produkowane w Polsce piwo puszkowe pojawiło się na rynku w 1991 roku dzięki firmie Legpol rozlewającej w Okocimiu piwo.

Pierwsze na świecie piwo w puszcze

Pierwsze na świecie piwo w puszcze (fot: http://www.greenmon.com/first_2.jpg)



Kto wynalazł WD-40?

Preparat WD-40 znajduje się chyba w każdej skrzyneczce z narzędziami majsterkowiczów i “złotych rączek”. Wynaleziony w 1953 roku środek doskonale radzi sobie ze skrzypiącymi drzwiami, zacinającym się zamkiem czy zardzewiałą śrubką. Co ciekawe WD-40 początkowo służył jako środek zabezpieczający przed możliwością powstania rdzy, jako rozpuszczalnik i odtłuszczacz do ochrony części rakiet.

WD-40 nigdy nie został opatentowany, aby uniknąć ujawnienia jego dokładnych składników, a jego skład stanowi tajemnicę handlową. Popularny środek wymyślili trzej technicy pracujący dla San Diego Rockel Chemical Company. Swoją nazwę zawdzięcza temu, że dopiero po 40 próbach udało im się uzyskać mieszankę składników dającą pożądany efekt. Ciekawostką jest również fakt, że jego pierwotna nazwa brzmiała “Water Displacer – 40th Attempt” (“Wypieracz wody – 40. próba”).

kto wynalazł WD 40

fot: www.wroclaw.pl



Kto wymyślił szpilki?

Chociaż szpilki pojawiły się już w latach 20. XX wieku, to popularne stały się dopiero w latach 50. Moda na szpilki przeminęła w połowie lat 60., by następnie powrócić pod koniec lat 80. Dziś kobiety nie wyobrażają sobie bez nich wieczornego wyjścia. Szpilki są kwintesencją kobiecości, dodają seksapilu i sprawiają, że sylwetka wygląda lepiej.

Obcasy znane były już w Starożytności, jednak wówczas nosili je… mężczyźni z wyższych sfer. Buty na obcasie ułatwiały jazdę konną, bo dzięki nim noga nie wysuwała się ze strzemion w trakcie jazdy. Obcasy “odchudzone” zostały przez włoskich szewców na początku lat 20. XX wieku, a do ich popularności przyczynili się przede wszystkim Adre Perugii, Salvatore Ferragamo i Roger Vivier. To własnie dzięki nim obcasy przybierały coraz bardziej wymyślne kształty, a ich wysokość zaczęła się zwiększać. Smukły i cienki kształt nadał szpilkom w latach 50. Roger Vivier, który zaprezentował nowe buty na pokazie Christiana Diora. Marilyn Monroe powiedziała kiedyś: “Szpilki dają kobiecie 25% więcej mocy, 50% więcej pewności i 100% więcej seksapilu!”

kto wymyślił szpilki

fot: emmalynseysmith.files.wordpress.com

One Comment

Skomentuj